APOLOGIE VAN EEN ACTEUR


(De onverwachte man)

------------------------------------------------------------------
Newsgroups: nl.kunst.theater
Date: Sat, 25 Mar 2000 14:10:39
From: DirkJan (diedjee@dds.nl)
Subject: Apologie van een acteur
------------------------------------------------------------------


Wie heeft er zin om eens een stukje monoloog te
schrijven? Het hoeft niet, maar het kan. Ik wil
iedereen uitnodigen om eens na te denken over
een mogelijke apologie van Jules Croiset op het moment
dat hij 'zogenaamd' werd vastgehouden in een rioolbuis.
Zo'n monoloog mag best associatief zijn, maar het
lijkt me aardiger om Croisets verweer toe te spitsen
op zijn ideeen over zijn acteurschap en zijn motieven
om dat te sublimeren in de gefingeerde rol die hij
in de werkelijkheid speelde. En we hoeven totaal
geen rekening te houden met wat Croiset daar zelf
over dacht. Mogelijke motieven kunnen we
zelf bedenken. Ik ga er verder van uit dat in de
apologie de affaire op zich is afgelopen en Croiset
op zijn werdegang terugblikt. Maar de monoloog is
niet alleen een terugblik, de acteur verplaatst
zich ook naar het actuele verleden en speelt, vertelt
wat er op een aantal momenten toen gebeurde. De
monoloog is dus een afwisseling van verhalen die in
de verleden en in de tegenwoordige tijd worden 
uitgesproken. Verder is alles mogelijk... ;-)

Je hoeft niet een heel stuk te schrijven, maar een
paar alineaatjes of 1 onderwerp of thema kan al
een goede bijdrage zijn. Ik zal een dezer dagen
ook wat posten. En wanneer we volgende week wat
fragmenten bij elkaar hebben, kunnen we er wellicht
een heuse monoloog van in elkaar zetten. Hieronder
geef ik als gegeven het kale toneelbeeld en de
openingszin. Aan jullie om te kijken of je er
een vervolg op kan schrijven.

Veel plezier,

DirkJan



               APOLOGIE VAN EEN ACTEUR


Croiset staat met een lange, donkere jas aan op een
verduisterd toneel. Hoed op, en een baard van 3 dagen. 
Hij staat pal voor een grote, open rioolpijp. Hij 
heeft zijn armen wijd gespreid, zijn hoofd gebogen. Hij
kijkt op:

Croiset: Al zou ik opgesloten zitten in een rioolput, dan
nog ben ik een koning van het oneindige heelal...

Groet,

DirkJan


De eerste regel is een vrije vertaling van een one-liner
van Shakespeare: If I was bounded into a nutshell, I still
found myself a king of infinite space. 

En denk aan de scene met het oogpotlood...

De climax van het verhaal is de omslag wanneer Croiset
besluit om zijn fantasien ook daadwerkelijk om gaat zetten 
in reele daden. Wanneer was dat precies, hoe bereidde
hij zich voor?



------------------------------------------------------------------
Newsgroups: nl.kunst.theater
Date: Mon, 27 Mar 2000 15:48:00
From: DirkJan (diedjee@dds.nl)
Subject: Re: Apologie van een acteur 
------------------------------------------------------------------


Hai beste theaterdiertjes, beste Don,

>> ik nodigde iedereen uit om een deelmonoloog te schrijven
>> over de affaire Croiset:

Don reageerde:

> Hallo Dirkjan, omdat ik alles steun wat niet over Elisabeth gaat
> ;-) maar wel over Mulisch \ Croiset \ Doesburg, het volgende:
> (NB.: ik ga er van uit dat Jules bijkomt, zijn zelftoegediende
> slaapmiddel is uitgewerkt).

Je denkt dat hij het allemaal doelbewust en bij zijn volle
verstand heeft gedaan, of juist niet? Was ie gek of geniaal?
Ik hou het op hypomaan en juist oliedom, omdat hij eigenlijk
zou moeten weten dat het uit zou komen. Of realiseerde hij
zich dat juist wel en deed hij het daarom?

Don schreef:

EEN MAN DIE ZICHZELF 'JULES' NOEMT:

Hoe ben ik hier gekomen?
Wie heeft mij dit aangedaan?
Wat een walgelijke lucht.
Wie bond mijn handen?
Wie snoerde mijn voeten vast?
Kan iemand mij verdomme vertellen
hoe ik hier weer vandaan kom?
Ach, hoe vreselijk is mijn lot,
dit riool te moeten delen met maden,
ratten en blubber, wat een horreur!
(roept) Hallo! Iemand daar!!!
Het is Jules! Het is Jules die roept!
In de val ben ik gelokt, ik goedgelovige.
Ik, die niets dan het goede wil.
Au, koppijn!

> Nou, tot zover. Het is laat en ik ben moe,
> maar ga voort!

Het verradelijke en subtiele aan het verhaal is
natuurlijk dat Croiset _nooit_ in de rioolpijpen
heeft gezeten, dat was maar fantasie. Wat echt is,
zijn z'n voorbereidingen om de 'perfecte moord'
te beramen. En de climax is het moment dat hij
besluit om zijn fantasien ook daadwerkelijk uit
te voeren. Of zoals Mulisch erover zei: Ik ben
schrijver en bedenk alles wat ik op papier
zet. Croiset heeft zoiets ook gedaan, maar wat
hij bedacht heeft hij ook daadwerkelijk uitgevoerd!
Voor mij is dat ook de kern waardoor Croiset
naar een ander bewustzijn, een andere werkelijkheid
transformeerde. En hoe zou hij er op terug kijken?
Spijt en schaamte, of toch ook nog verborgen trots
en ijdelheid over wat hij gedaan heeft.

> NB 2: wordt het geen tijd voor een stuk over Robbie Muntz:
> 'de acteur die dacht dat het smaakvol was Hitler in Wenen te
> imiteren'?

Mwah, wel erg marginaal, triviaal en vooral ook infantiel.
Ik heb niet zo'n moeite met die Muntz, het zal allemaal wel.
Ik heb en kijk geen teluhvisie, dus het is allemaal een
beetje vrije keus. Een ander actueel onderwerp dat zich voor
drama leent is natuurlijk de affaire Peper. Ik stel me dan
voor dat Bram en Nelie met een cameraman en een interviewster
(dan heb je twee stellen bij elkaar) een week lang 
ingesneeuwd zitten in een blokhut in Noorwegen... En dan gaat
het natuurlijk broeien en gisten... ;-)

Groet,

DirkJan

Ik heb 't boekenweekgeschenk al wel liggen, maar ik wacht
nog om het te lezen. De conference van Freek de Jonge heb ik 
zaterdag ook niet gezien. Misschien dat er van de week
nog iets uit deze draad rolt en dan ga ik me daarna in
de uitwerkingen van Mulisch en De Jonge zetten.