Uitspraak ebola en het Standaardnederlands

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

Oktober 2014

Vorige week betwistte taalkundige Marc van Oostendorp in een blog op de site van Neder-L de taaladviezen van Ruud Hendrickx (taaladviseur bij de VRT) en Onze Taal de uitspraak en klemtoon van ebola als eBOla. Hij vindt het ook verdedigbaar om voor een accent op de eerste lettergreep, E-bola, te kiezen. Het ging hem niet zo zeer over wie nu gelijk heeft of niet, maar hij stoort zich mateloos aan de taaladviseurs die geen ruimte laten voor de keuzes van de taalgebruiker.

De blog met reacties kun je hier lezen: Ebola hééft geen juiste klemtoon!

En ook ik heb gereageerd, twee maal zelfs, maar niet over wat nu de juiste klemtoon is, maar om nu eens mijn punt te maken dat ik wél voor taaladviezen ben voor een verdere standaardisering van het Nederlands.

In principe ben ik een taal-liberaal omdat de taalrealiteit uitwijst dat er nog veel variatie bestaat, in spraak en geschrift, maar ergens ben ik ook een taalpurist en idealist die vindt dat je via onderwijs en zelf-educatie ieders taalbeheersing kan verbeteren en standaardiseren. Ik probeer mezelf te ontwikkelen, en waarom zouden anderen dat niet hoeven te doen? Bovendien denk ik dat de taal nog steeds evolueert naar een steeds beter aangepaste standaardtaal.

Enfin, ik kan hier nog veel meer over filosoferen, maar hieronder plaats ik mijn tweede reactie waar ik tevreden over ben. Wel snel geschreven, maar mijn mening nu eens eindelijk kort en bondig geformuleerd. Met dank aan Marc van Oostendorp. Er kwamen geen reacties op. Bij Neder-L denken ze vast, Laat maar kletsen.

Reactie op blog Marc van Oostendorp

Hoe je ebola precies uitspreekt maakt voor mij weinig uit, als ik maar een houvast kan vinden juist bij taaladviseurs en woordenboekenmakers wat gangbaar is. Taalkundigen zijn doorgaans liberaal over hoe gewone taalgebruikers met de taal omgaan, want veel wordt goedgekeurd. Maar dat vind ik veelal wat hypocriet en ook elitair. Waarom zou je als taalkundige niet je eigen taalgebruik als standaard mogen verdedigen en uitdragen? Niet om gewone mensen regels door de strot te duwen, maar om andere mensen ook die standaardtaal aan te reiken, met name in het onderwijs. En ook liberale taalkundigen corrigeren hun kinderen. waarom dan niet in het algemeen?

Ik ben ook niet voor te veel keuze-vrijheden in met name de spelling. Gewone mensen willen niet zelf kiezen tussen kerkeraad of kerkenraad. maar willen ergens lezen dat het kerkenraad is. De witte spelling lijkt derhalve progressief, maar ik vind het juist conservatief, ook al ben ik het ook niet met alle spellingsregels eens, maar dat is een andere kwestie. Alternatief spellen is een hobby voor goed opgeleide mensen en niet voor gewone lieden. Marc van Oostendorp kan het zich permitteren om spel-. type- en taalfouten te maken in zijn stukjes, maar gewone stervelingen worden er op aangekeken. Dat is de realiteit. En hoe spreekt hij zelf ebola uit?

Dan nog een samenhangend punt dat hier geregeld aan bod komt. Het is slecht gesteld met de taalbeheersing van scholieren en studenten. Volgens mij niets nieuws onder de zon en het zou volgens mij best wel eens zo kunnen zijn dat jonge mensen nog te weinig ervaring met taal hebben om aan de normen te voldoen. Het menselijk brein is ook pas ontwikkeld rond het 26e jaar. Goed onderwijs is noodzakelijk, maar wellicht zou taaleducatie ook juist later dan de school en universiteit mogen worden aangeboden. En ik ben voor een verdere standaardisering van de taal, maar dat betekent niet dat ik streng het rode potlood zou hanteren. Zinloos. Ik ben ook niet tegen dialecten en accenten of variatie in woordgebruik, maar leer mensen wel wat bijvoorbeeld de gangbare uitspraak is van ebola.

NB: Je moet scholieren en studenten niet onderwijzen in het ontleden en analyseren van moeilijke zinnen en teksten, maar ze leren hoe ze zelf helder in korte zinnen hun eigen gedachten onder woorden kunnen brengen.

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl