Eloq
Een tv-wedstrijd in welsprekendheid

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

Eloq is een bij voorkeur live-live-wedstrijd voor televisie met drie kandidaten, een presentator, een drie-koppige jury en publiek. In een serie van dertien wekelijkse afleveringen is er de uiteindelijke winnaar van de Eloq bokaal van dat jaar: de Nederlander die het beste is in welsprekendheid!

De titel Eloq is afgeleid van het woord 'eloquent' dat welsprekend betekent en 'eloquentia is de vorm van welsprekendheid (retorica) die gericht is op de praktijk van de mondelinge voordracht. En daar draait het om: kandidaten moeten steeds per beurt geheel ge´mproviseerd voor de vuist weg over een opgegeven onderwerp een minuut lang spreken. Wie dat het beste doet wordt de winnaar van de aflevering en na een grote finale de eindwinnaar.

Hoe zit het spel in elkaar?

Per aflevering nemen drie kandidaten het tegen elkaar op. Afwisselend twee mannen en een vrouw of twee vrouwen en een man, goed evenredig verdeeld over alle afleveringen. Na negen afleveringen zijn er negen kandidaten die hebben gewonnen en doorgaan naar de halve finale.

Er zijn drie halve finales die ieder weer een winnaar oplevert. In de laatste finale-aflevering spelen die weer tegen elkaar en wordt de eindwinnaar bekend en wint de Eloq bokaal. Alle afleveringen zijn volgens dezelfde formule.

De spelshow

De presentator opent het programma en legt kort de bedoeling uit. Hij stelt de drie juryleden voor. Daarna stellen de drie kandidaten zich kort zelf voor. De kandidaten gaan nu naar de 'dichte-oren-kamer' en kunnen elkaar nu niet zien of horen voor de komende ronde(s).

Ronde 1: Spraakwater I

De eerste kandidaat staat op een podium voor de jury en de zaal. Voor een microfoon, in een spotlight. Naast hem staat een hoog tafeltje met een glaasje water erop.

De kandidaat krijgt nu een willekeurig onderwerp op van de presentator waarover hij exact een minuut lang zo goed en gevat moet oreren. Hij krijgt het onderwerp te horen en heeft dan eerst 10 seconden bedenktijd. Die 10 seconden worden voor de kijker gevisualiseerd met aftellen en met een harde en snelle house-dance-jingle eronder. Dat start de tijd van de minuut en zie je die in beeld aftellen. De eerste kandidaat houdt zijn 'eloq'. zijn spreekrede. Als hij klaar is krijgt hij van de jury commentaar en een beoordeling met een cijfer van 1 tot 10, met bordjes die omhoog worden gehouden.

De eerste kandidaat die klaar is neemt nu op het podium plaats op een bank om de andere twee te zien. Dan komt kandidaat twee en die krijgt /hetzelfde/ onderwerp op, essentieel om te vergelijken en voor de beoordeling. De kandidaat houdt ook zijn korte rede en nu met een andere 10-seconden-jingle, daar zijn er verschillende van voor de afwisseling.

Na de beoordeling neemt de tweede kandidaat ook plaats op de bank en komt de derde spreker. Precies zoals bij de voorgaande twee eindigt de eerste ronde. Na iedere ronde geeft de presentator de stand.

Voorbeelden van willekeurige onderwerpen zijn: muizenval, krentenbol, grensgeval, of regenboog. Het gaat om wat de kandidaten met het onderwerp doen. Het onderwerp kan echt van alles zijn.

[ De drie kandidaten kunnen ook door de jury pas worden beoordeeld en vergeleken nadat alle drie de kandidaten per ronde aan de beurt zijn geweest. Ook zouden de onderwerpen per kandidaat kunnen verschillen, maar daar ben ik principieel niet voor. ]

Ronde 2: Pro

De tweede ronde is in de kern hetzelfde, maar nu krijgen de kandidaten alle drie dezelfde stelling over een onderwerp op waar ze VOOR moeten pleiten. Bijvoorbeeld, Ik ben voor de doodstraf. De kandidaten zitten weer in de 'dichte-oren-ruimte'. De eerste kandidaat is degene met het laagste aantal punten, bij gelijke score die het laagste cijfer had, anders wie het jongste is.

Ronde 3: Spraakwater II

Hetzelfde als ronde 1.

Ronde 4: Anti

Hetzelfde als de tweede ronde Pro, maar nu krijgen de kandidaten een stelling waar ze TEGEN moeten zijn. Bijvoorbeeld, Ik ben tegen vegetarisme.

Ronde 5: Actualiteit

De vijfde en laatste ronde gaat over onderwerpen in de actualiteit. Maar anders dan in de vorige vier rondes krijgen de drie kandidaten nu ieder een verschillend onderwerp op.

De kandidaat met het minste aantal punten begint en mag kiezen uit drie onderwerpen, bijvoorbeeld nu in de actualiteit, Trump, Feyenoord, of Eigen risico in de zorg. Als de kandidaat gekozen heeft en zijn spreekronde heeft gedaan, kan de tweede kandidaat uit de overige twee kiezen, de derde kandidaat moet het laatst overgebleven onderwerp voor zijn rekening nemen, hij is de gedoodverfde winnaar, want heeft de meeste punten en is het beste.

Dan is na de vijfde ronde en de jurering de winnaar bekend voor de halve finale. Het programma is afgelopen.

Overige

En zo zijn er negen voorrondes, drie halve finales en een finale. Het programma kan kandidaten laten meedoen die ten minste 25 jaar zijn of kiezen voor tieners tot 20 jaar, dan wordt het een spelshow voor jongeren. Of twee spelshows, een voor volwassen en een voor jongeren. En zo is er nog meer te bedenken en te veranderen, dit is het basisidee. De spreektijd iets langer dan 1 minuut, een ronde minder, andere rondes? Alles is mogelijk. Wel vind ik het essentieel dat in de meeste rondes alle kandidaten hetzelfde onderwerp opkrijgen en niet drie verschillende. Ik vind Eloq wel een catchy hippe naam en beter dan zoiets als Spraakwaterval.

En het is per aflevering dus 5 x 3 minuten = 15 minuten zuivere spreektijd, de rest is jury, presentatie en de bedenktijd. Hierdoor kan het programma dan zo'n 35 Ó 45 minuten duren. Voor juryleden denk ik bijvoorbeeld aan Jan Kuitenbrouwer, Mieke van der Weij en een wat jongere cabaretier. Presentatie Arjan Ederveen?

En het leuke van het spelprogramma is het ge´mproviseerde en hopelijk ook hilarische karakter van alle korte spreekbeurten, de zogenaamde 'eloqs', niets is voorbereid, daarom ook bij voorkeur echt live-live, met een aanmoedigend, klappend en joelend publiek na iedere spreekbeurt. Kandidaten kunnen geselecteerd worden in een grote voorronde in een theater. Daar is mogelijk ook nog iets mee te doen voor tv, maar dat is bijzaak ...

Eloquentia in spelvorm bestaat al lang en ken ik van mijn middelbare school uit de jaren zeventig en werd het min of meer ook zo gespeeld, toen alleen met rondes met willekeurige onderwerpen (zoals met de onderwerpen krentenbol en grensgeval, nooit vergeten ;-). Ik kom niet met een geheel nieuw en uniek idee. Het concept is verder vrij over te nemen en te wijzigen, mocht het tot een echte productie komen, dan verwacht ik een contractuele creatieve fee, ook met het oog op eventuele vervolgen en buitenlandse verkopen. Maar daar is het mij niet om te doen. Het gaat mij om de eer, net als het winnen van de felbegeerde Eloq bokaal!

[ De wedstrijd zou eventueel ook op de radio kunnen. ]

Zapparadoo

Hier nog een linkje naar een gezelschapspel dat ik 25 jaar geleden bedacht voor in de huiskamer met een tv en een afstandsbediening: Zapparadoo. Het concept strandde. Jammer, leuk idee en kan nu nog steeds. Anders misschien nog iets voor een tv-concept of internet-format. Wie wil, doe er iets mee.

Zapparadoo - De Jongenskamer

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl