Haagspraak

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

Oktober 2014 - Oktober 2015 en meer ...

[ Een paar jaar geleden heb ik een aantal stukken geschreven op de blog Hofstijl (zijn op mijn website te vinden). Dat deed ik onder mijn nickname MobyDirk. Maar eind 2012 hield de blog op te bestaan. Er kwam al snel een opvolger met de groepsblog Haagspraak op WordPress. Een tijdje gevolgd, daarna verwaterd, maar sinds een tijdje volg ik de blog weer door hun tweets met updates. En toen kreeg ik het idee om weer mee te gaan doen, vooral met wat oude herinneringen. De actualiteit van Den Haag volg ik helaas vooral via het internet. Contact gelegd en nu draag ik af en toe bij. De artikelen zal ik ook op deze pagina plaatsen en met een linkje naar de blog voor het volgen van eventuele reacties.

Een jaar later.

Ik ben gestopt met Haagspraak. Een heel aardige samenwerking gehad met de Haagspraker en fotograaf Ed Gool. Ook dank aan mede-oprichters Interniek, Roel Wijnants en Edwin IJsman. Ik zond in en zij plaatsten mijn stukken. Ik wil niet aan WordPress en sta aan de zijlijn op afstand.

November 2016. Ik ga wellicht toch weer af en toe wat insturen naar Haagspraak, een eerste stuk is al weer geplaatst. Gek en wispelturig is lastig. Nee, toch maar definitief gestopt, ze willen niet meer echt meewerken. Jammer maar helaas. ]

Mijn blogs op Haagspraak

2016

Haagspraak #13 - Haagse stadhuizen

Den Haag, die mooie residentie achter de duinen, kreeg pas in 1806 stadsrechten. Daarvoor was het een dorp. Maar wel een dorp met een raadhuis op de Groenmarkt dat in 1564 werd gebouwd met geld dat eigenlijk bedoeld was voor het aanleggen van stadsmuren die er verder nooit zijn gekomen. En het oude stadhuis staat er nog steeds, midden in het hart van de stad, en wordt gebruikt als pittoreske trouwlocatie. Ik heb er menig bruidspaar naar binnen of naar buiten zien gaan via de hoge trap, maar zelf ben ik er nooit binnen geweest.

Pas in 1912 koopt de gemeente 's-Gravenhage een groot, statig woonhuis in de Javastraat als nieuw stadhuis en worden daar tot 1972 de raadsvergaderingen gehouden. Ook dit stadhuis werd gebruikt voor het voltrekken van het burgerlijk huwelijk en als kind ben ik er in de jaren zestig daardoor een paar keer geweest. Zo herinner ik me daar het huwelijk van mijn tante Ada, een zus van mijn moeder, en ik had toen een matrozenpakje aan. Het bruidspaar werd naar het stadhuis gebracht in een koetsje en mijn zus en een jonge tante waren bruidsmeisjes. Dat weet ik allemaal nog goed door de foto's en een 8-mm-filmpje van de bruiloftsdag.

Stadhuis Javastraat - 2015 - Foto Roel Wijnants - Archief op Flickr

Buiten het stadhuis in de Javastraat kwam er na de oorlog nog een grote uitbreiding op de Burgemeester Patijnlaan, op de plek van het huidige Burgemeester de Monchyplein, dat naar een ontwerp van Julius Maria Luthmann in 1953 in gebruik werd genomen. Ruim veertig jaar later werd het eind jaren negentig al weer gesloopt. Maar daarvoor kwam je er voor burgerzaken zoals het aanvragen of verlengen van je paspoort, ik ben er verschillende keren geweest. Opvallend aan het gebouw waren de paternosters. Dat waren open, houten carrousel-liften zonder deuren en waar je altijd gelijk in een liftcompartiment kon stappen. Een paar jaar voordat het nieuwe stadhuis er kwam, ben ik een keer boven bij het ambtenarengedeelte geweest, op bezoek bij een bestuursadviseur van een wethouder.

Stadhuis Burgemeester Patijnlaan / Burgemeester Monchyplein - Jaren vijftig

Begin jaren zeventig verrees er een nieuwe, betonnen en lelijke raadszaal op de Groenmarkt. Daar ben ik nooit in geweest, maar wist hoe het er van binnen uitzag door de uitzendingen van raadsvergaderingen door de lokale televisie van Lokatel en TV West.

Midden jaren tachtig werd bekend dat er een nieuw stadhuis zou komen in het centrum van de stad bij het Spui en het zou later gebouwd worden naar het ontwerp van de Amerikaanse architect Richard Meier. Het nieuwe stadhuis was het geesteskind van wethouder Adri Duivesteijn en pas na veel gekrakeel zou het stadhuis er komen.

Er was een prijsvraag aan vooraf gegaan en de Haagse burger kon alle inzendingen en maquettes bekijken in het Haags Gemeentemuseum. Ik heb dat ook gedaan. Het ontwerp van Rem Koolhaas (OMA) lag ook goed, maar ik was het ermee eens dat de grote, witte kolos van Meier het is geworden. Het leefde enorm toen in de stad.

De eerste paal voor het nieuwe stadhuis ging op een koude najaarsdag in 1990 de grond in op de geëgaliseerde zandvlakte en nog lege bouwput aan het Spui en de Kalvermarkt. Adri Duivesteijn had inmiddels al het politieke veld moeten ruimen vanwege de financiering van het stadhuis door een ruzie met wethouder en PvdA-partijgenoot Gerard van Otterloo. Hij redde het niet veel later ook niet. Adri Duivesteijn woont nu in Almere en ik vind hem ergens wel de verloren zoon van Den Haag. Er mag ooit nog eens een groot Haags plein naar hem vernoemd worden, of vernoem ooit nog eens het Atrium in het stadhuis naar deze stadsvernieuwer.

Maar voordat er gebouwd kon worden, zorgde woninginrichter Hulshoff nog voor de nodige vertraging omdat ze niet akkoord gingen met hun plek in de nieuwbouw. Toen alles al was afgebroken stond de winkel van Hulshoff nog een tijd als enige gebouw recht overeind, de gebouwen van Lummus op de Kalvermarkt waren al verdwenen, net als café Van Beek, dat later ook zou terugkeren. Maar uiteindelijk ging Hulshoff overstag en kon er gebouwd worden.

En ik was er die middag bij toen de eerste paal de grond in werd gedreven, geschroefd, door het startsein van burgemeester Ad Havermans. Ik zou er een stukje over schrijven voor het uitgaansblad Doen en ik was er met fotograaf Eelco Jongma. Er was een muziekkorps en ik herinner me vooral dat de hele omvang van het toekomstige gebouw die dag en avond werd aangegeven met spectaculaire laserlichten; ja, het zou heel groot worden. Later verscheen mijn stukje met een foto erbij van Havermans met een bouwhelm op en met zijn rechterarm gestrekt vooruit alsof hij de hitlergroet bracht. Hoofdredacteur Robert-Jan Rueb had deze foto bewust uitgekozen als gebbetje met een passend onderschrift.

En zo duurde de bouw daarna nog vijf jaar en ontvingen het bouwbedrijf Wilma en het ABP samen 125 miljoen euro (niet gek duur denk ik dan nu) van de gemeente voor het realiseren van 131.000 vierkante meter vloeroppervlak. En toen was het stadhuis zonder noemenswaardige tegenslagen eind 1995 klaar.

Het oude stadhuis rond 1900 - foto Library of Congress

Het stadhuis werd op 9 september 1995 door koningin Beatrix geopend. Ik was daar niet bij, maar ik ben toen wel naar een van de speciale theatervoorstellingen van Julius Ceasar van Shakespeare geweest in het Atrium. Een groots opgezet en feestelijk spektakel van het Nationaal Toneel met een kleurrijk lichtspel en echte paarden in een regie van Johan Doesburg.

In de periode daarna heb ik af en toe een kijkje genomen in het grote complex en ik vond het een mooi, open en licht stadhuis, maar ik was geen fan van het hele Spuiforum met het kale voorplein (met een water- en licht-kunstwerk van Peter Struycken dat zelden werkte) met de Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater, de drukke rijweg en trambaan, en met aan de overkant het in mijn ogen kille Spuitheater, Haags Filmhuis, Kijkhuis en Stroom.

En dan zat er aan het stadhuis de nieuwe, grote bibliotheek vast, ook het gemeentearchief was er ondergebracht, er zaten commerciële kantoren en wat horeca in, maar het hele gebied wilde naar mijn idee niet tot leven komen en bruisen. Misschien gaat dat met de volgende nieuwbouw van de Vuurkorf en herinrichting wel gebeuren. Later kreeg het stadhuis de bijnaam het IJspaleis, een niet al te vriendelijke benaming, maar ja, Den Haag vond ik ergens ook een stad die nooit helemaal echt heeft willen ontdooien. Het ontbreekt Den Haag aan warmte, behalve op een zomerse dag.

Maar eind 1995 stond het nieuwe stadhuis er dus en zaten de meeste gemeentelijke diensten, die daarvoor verspreid waren over de hele stad, en de raadszaal, nu bij elkaar onder één dak en had het stadhuis het grootste atrium van Nederland. Ik kwam er ook wel voor wat burgerzaken en ik bezocht een paar keer de bibliotheek, zonder lid te worden. In die beginjaren kon je er ook gratis internetten. Ik ging daar wel kijken of ik andere internetliefhebbers zou kunnen ontmoeten, maar het was er altijd alleen maar heel druk met mensen die alleen maar aan het internet-chatten waren. En dan was er nog het nieuwe Hulshoff en beneden bij de ingang zat een soort van koffietentje waar ik een paar maal ben gaan zitten, ik vond het er ongezellig.

Bruidspaar bij het oude stadhuis Dagelijkse Groenmarkt - 2010 - Foto Roel Wijnants - Archief op Flickr

En zo was ik in die jaren bezig met allerlei baantjes via uitzendbureaus en soms moest ik tussen twee jobs in een beroep doen op de bijstand. Was goed te doen met een hoop vrijheid. En toen ineens kon ik er via een uitzendbureau gaan werken, op het stadhuis, nota bene op de afdeling van de bijstand. Gelijk gedaan en ik heb er een paar maanden van allerlei werk gedaan, vooral ook dossiers van vluchtelingenkinderen doorlichten op financiële regelingen en uitkeringen. Best aardig werk en er werd door het afdelingshoofd aan me getrokken om vooral te blijven en door te stromen naar een vaste baan. Ik moest er eerlijk gezegd niet aan denken, maar het baantje bood wel alle gelegenheid om het hele stadhuis van binnenuit te verkennen. En dat heb ik ook ruimschoots gedaan. Maar veel bijzonders valt daar ook niet over te schrijven. Ja, een prachtig uitzicht over de stad op de hoogste verdieping en ik herinner me nog hoe eng ik de hoge loopbruggen onder het dak van het Atrium vond. Ik werd daar helemaal duizelig van en later nam ik liever een omweg binnendoor. Gelukkig ben ik er niet lang gebleven en kon ik na een paar maanden bij de grote uitgeverij Ten Hagen & Stam gaan werken in de Plaspoelpolder, maar ik vond het wel geestig dat ik als vrijbuiter een keer voor de gemeente op het stadhuis had gewerkt. En wat een ambtenaren zeg. De vaste medewerkers waar ik mee samenwerkte hadden geen hoge pet op van de burgers en lieten zich ronduit discriminerend uit over allochtonen. Beschamend, maar ik zei nergens wat van.

En toen kwam niet veel later het moment naderbij dat ik voorgoed uit Den Haag zou vertrekken en zou emigreren naar de hoofdstad. Je laat dan na bijna veertig jaar toch wat achter in je geboortestad, vooral veel herinneringen, zoals die aan de Haagse stadhuizen, maar je moet juist ook niet bang zijn om nieuwe avonturen in de wereld op te zoeken. En dat heb ik gedaan.

De mazzel!

Moby Dirk, voor Haagspraak.

(Amsterdam - Den Haag 1960)

De Jongenskamer - www.dejongenskamer.nl

Foto stadhuis 2004, Ellywa. Wikipedia, Creative commons.

#13 - Haagse stadhuizen - Voor Haagspraak - dejongenskamer.nl

Haagse stadhuizen - Moby Dirk - 20 november 2016 - Met reeacties - haagspraak.nl

Haagspraak #12 - De Haagsche Paaschquiz II

Voor wie van quizzen en googelen houdt, presenteert Haagspraak de tweede Haagsche Paaschquiz. Het zijn vijftien open vragen.

Voor degene die de meeste vragen goed weet te beantwoorden, wacht een stripboek van Haagse Harry en eeuwige roem als je alle antwoorden weet.

Bij een gelijk aantal goede antwoorden wordt er geloot. De antwoorden kun je tot maandagavond 28 maart, Tweede Paasdag, tot middernacht inzenden naar:

dvosxxx@gmail.com

Na de inzendtermijn zal de winnaar zo snel mogelijk bekend worden gemaakt op Haagspraak en met de juiste antwoorden.

De reactiemogelijkheid is bij deze blog afgesloten. Bij de uitslag wordt een nieuwe blog gemaakt waaronder gereageerd kan worden.

Veel succes en plezier en Vrolijke Paasdagen!

Moby Dirk

__

1 - Welke bekende Haagse zaak bevindt zich op postcode 2513 AS?

2 - De Haagse beatband The Shane maakte in 1967 een singletje. Wat was de titel van de B-kant?

3 - Wie deed de art-direction voor de film Blonde Dolly?

4 - In welke wijk bevindt zich de ingang van de grootste bunker die de Duitsers in de oorlog in Den Haag hebben gebouwd?

5 - In 1982 stond Hans Vermeulen vier weken in de tipparade met het nummer Hilde. Wat was de volledige naam van de vrouw waarnaar hij verwees?

6 - Hoe heet de grote zaal van het Koninklijk conservatorium in Den Haag?

7 - Van welke club in de finale won ADO voor het eerst de KNVB-beker?

8 - Wie heeft het standbeeld van Haagse Harry ontworpen?

9 - In welk lied komen de woorden bandeng, tahoe petis en onde-onde voor?

10 - Waar werd voormalig wethouder Jack Verduyn-Lunel later directeur van?

11 - Waar verbleef Amadeus Mozart als kind toen hij zeven maanden in Den Haag woonde?

12 - Wat was de naam van de eerste eigenaar van de Haagse Marathon?

13 - Hoeveel treden telt de trap van de Scheveningse vuurtoren?

14 - Hoe heette het Haagse video-collectief dat vroeger tv-programma's maakte voor de VPRO?

15 - Wat was de (echte) naam van de zanger van de groep Galaxy-Lin?

Haagsche Paaschquiz - Moby Dirk - Haagspraak - haagspraak.nl

Haagsche Paaschquiz II

De uitslag en antwoorden.

Gera van Nieland is de winnares van de tweede Haagsche Paaschquiz. Zij had als enige alle vragen goed beantwoord, maar een antwoord was niet volledig. Maar het complete antwoord had niemand ingezonden. Gera, proficiat!

Er hebben vier mensen meegedaan en vorig jaar waren dat er nog zeven. Maar ik ben tevreden dat deze inzenders de moeite hebben genomen. Ze waren er wel allemaal van overtuigd dat ze alle vragen goed hadden. Dat was niet het geval. Ingezonden hebben Rob van der Werf, Casper de Weerd, Niek 't Hart en Gera Nieland.

Het antwoord op de vraag over waar Mozart verbleef was bij niemand compleet, want Wolfgang Amadeus Mozart verbleef op twee opeenvolgende adressen. Twee deelnemers zonden het ene adres in en twee het andere. Ook waren er nog verschillen in antwoorden over wie het beeld van Haagse Harry heeft ontworpen.

Bedankt voor de inzendingen en het meedoen. Gera ontvangt als prijs een stripboek van Haagse Harry. En dan nu de antwoorden.

__

Vragen en antwoorden

1 - Welke bekende Haagse zaak bevindt zich op postcode 2513 AS?

Slagerij Dungelmann, Hoogstraat 34. Vermaard om zijn croquetten. En met dubbel-n net als Dreesmann en Hiltermann.

2 - De Haagse beatband The Shane maakte in 1967 een singletje. Wat was de titel van de B-kant?

Op de A-kant stond Miss bountiful(l) en op de B-kant Got to hold on.

3 - Wie deed de art-direction voor de film Blonde Dolly?

Dat was de Haagse art-director Ben van Os, die samenwerkte met Jan Roelfs. Ben was ook bekend van de voormalige winkel de Kollektor.

4 - In welke wijk bevindt zich de ingang van de grootste bunker die de Duitsers in de oorlog in Den Haag hebben gebouwd?

Dat is in het Benoordenhout. De ingang van de hospitaalbunker bevindt zich op de Van Ouwenlaan nummer 11.

5 - In 1982 stond Hans Vermeulen vier weken in de tipparade met het nummer Hilde. Wat was de volledige naam van de vrouw waarnaar hij verwees?

Dat was een lied over zijn voormalige vrouw en zangeres Hilde Dianne Marshal, bekend van onder meer The Rainbow Train.

6 - Hoe heet de grote zaal van het Koninklijk conservatorium in Den Haag?

De Arnold Schönbergzaal.

7 - Van welke club won ADO in de finale voor het eerst de KNVB-beker?

Dat was in de finale van AFC Ajax en A.D.O. won met 2-1.

8 - Wie heeft het standbeeld van Haagse Harry ontworpen?

Marnix Rueb was de geestelijk vader en tekenaar van Haagse Harry, maar het beeld is ontworpen door Bouke Scheumie. Het is vervaardigd door Rob Daenen en Structuur 68.

9 - In welk lied komen de woorden bandeng, tahoe petis en onde-onde voor?

Geef mij maar nasi goreng, gezongen door Wieteke van Dort.

10 - Waar werd voormalig wethouder Jack Verduyn-Lunel later directeur van?

Van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK).

11 - Waar verbleef Amadeus Mozart als kind toen hij zeven maanden in Den Haag woonde?

Eerst verbleef hij in Hotel La Ville de Paris, toen hoek Fluwelen Burgwal en Lange Houtstraat. En daarna logeerde Mozart bij de bekende meester-horlogemaker Eskes die op het Hofspui woonde. Een gevelsteen in het gebouw op de hoek van het Spui en de Kalvermarkt herinnert hier nog aan.

12 - Wat was de naam van de eerste eigenaar van de Haagse Marathon?

Tom Ooms.

13 - Hoeveel treden telt de trap van de Scheveningse vuurtoren?

Dat zijn er 159, tel maar na.

14 - Hoe heette het Haagse video-collectief dat vroeger tv-programma's maakte voor de VPRO?

Dat was het video-collectief Meatball, mede oprichter van het Kijkhuis.

15 - Wat was de (echte) naam van de zanger van de groep Galaxy-Lin?

Dat was Ruud van de Berg, alias Rudy Bennett van The Motions. Timmert weer aan de weg. Galaxy-Lin was een groep van Robbie van Leeuwen in de jaren zeventig.

__

Het was me een groot genoegen.

Moby Dirk

De Jongenskamer - www.dejongenskamer.nl

En Edwin IJsman van Haagspraak bedankt voor het online zetten van de quiz.

Opgave Haagsche Paaschquiz - MobyDirk - Haagspraak 24 maart 2016 - haagspraak.nl

De Haagsche Paaschquiz - De uitslag - MobyDirk - Haagspraak 29 maart 2016 - haagspraak.nl

2015

Haagspraak #11 - Twee Glazen Zekerheid

Mijn eerste herinnering aan Kees van Kooten en Wim de Bie is een reclame-singletje van verzekeringsmaatschappij de Nillmij, eind jaren zestig. Een tweespraak van de Clichémannetjes in café de Sport (Koos) in Den Haag. De Clichémannetjes waren toen bekend van het radio-programma Uitlaat van de VARA. Ze hebben er twee lp's en twee singletjes mee uitgebracht.

Als kind vond ik het een geweldig plaatje en heb het helemaal grijsgedraaid. Kende ook hele stukken tekst. Over het verzekeringsmannetje meneer Heideheuvel. Het singletje hangt hier bij mij in de jongenskamer aan de muur. "En dan zit Heideheuvel achter een reuzepils op de Bahama's ..."

Mijn goede maten Lester en Elvin uit de jaren tachtig hebben die sketch nog eens helemaal nagedaan onder hun artiestennaam De Bounty's. Mee opgetreden in Lokaal Vredebreuk in Den Haag. Was heel goed. Later heb ik nog een dialoog als Klisjeemannetjes voor ze geschreven voor het Haags Filmhuis, maar dat is een ander verhaal.

Het plaatje heet Twee glazen zekerheid en staat helaas niet op YouTube. Wel is de volledige tekst op de fansite van Koot en Bie te vinden. Even goed kijken, want ik kan geen link van die pagina geven. Wel van de hele site. Sowieso de moeite waard.

Fansite - Simpelsite - kootenbie.nl

En de tekst is ooit door Lester in de computer gezet en later door mij naar de beheerders van de site gestuurd. En met een scan van mijn hoesje. Dat hebben ze allemaal online gezet. En het plaatje dat aan de muur hangt, heb ik lang geleden van Lester gekregen. Mijn eigen singletje is ooit zoekgeraakt en verdwenen.

Maar nu heb ik vandaag even contact gehad met Lester en blijkt dat hij uit een of andere bron het singletje op mp3 te hebben in piekfijne kwaliteit. Dus een korte montage gemaakt en het plaatje geüpload naar YouTube.

2 Glazen Zekerheid - De Clichémannetjes - Nillmij - 1967 - YouTube

Een hilarische voetnoot toegevoegd.

__

"Het zal Heideheuvel een zorg weze, al steek je je eige helemaal in de hens ..."

Met dank aan J. Lester Novros II.

__

Moby Dirk

http://www.dejongenskamer.nl – De Jongenskamer

24 Oktober 2015 - Twee Glazen Zekerheid - haagspraak.nl

Haagspraak #10 - Hommage Haagse Humor Helden

Haagspraak gefeliciteerd met de derde verjaardag en maak er ook in de toekomst wat moois van. Voor mij een aanleiding om toch weer een keer bij te dragen met een zelf-geknipte Haagse clip-video.

Eind vorig jaar plaatste ik op Haagspraak een compilatie van veertig minuten met een overzicht van de Haagse pophistorie, toen en nu, op Vimeo: Den Haag Popstad Nummer 1! Nu heb ik een compilatie van 35 minuten met korte fragmenten op Vimeo en YouTube gezet met Haagse humorhelden. Geen commentaar verder en kijk zelf wie er allemaal te zien en/of te horen zijn.

Hommage Haagse Humor Helden - 35 min. - YouTube

Bekijk full-screen.

Hommage Haagse Humor Helden - Op Haagspraak met reacties - haagspraak.nl

Haagspraak #9 - De Haagsche Paaschquiz

Voor wie van quizzen en googelen houdt, presenteer ik hier de eerste Haagsche Paaschquiz op Haagspraak. Het zijn vijftien open vragen.

Voor degene die de meeste vragen goed weet te beantwoorden, wacht een stripboek van Haagse Harry en eeuwige roem als je alle antwoorden weet.

Bij een gelijk aantal goede antwoorden wordt er geloot. De antwoorden kun je tot en met zondagavond 12 april inzenden.

Na de inzendtermijn zal de winnaar zo snel mogelijk bekend worden gemaakt op Haagspraak en met de juiste antwoorden.

Het is nadrukkelijk de bedoeling dat je antwoorden mag googelen en ook dat zal niet altijd eenvoudig zijn.

Veel succes en plezier en Vrolijke Paasdagen!

Moby Dirk

Uitslag Haagsche Paaschquiz I

Posted on 13 april 2015 by Moby Dirk

Hieronder nogmaals de vragen van de Haagsche Paaschquiz met daaronder de antwoorden en de winnaar van de prijsvraag.

1 – Wat is het exacte adres met huisnummer waar Kees van Kooten woonde in zijn jeugdjaren?

2 – Wie schreef de muziek voor de tv-serie Medea van Theo van Gogh?

3 – Hoe heet de mascotte van ADO?

4 – Op welke datum werd Harm Westra geïnstalleerd als NSB-burgemeester van Den Haag?

5 – Op welke middelbare school zat Mark Rutte?

6 – Wat is de titel van de b-kant van de single Ann van Q65 uit 1968?

7 – In welk jaar opende de Gevangenpoort als museum voor het publiek?

8 – Wie zong het lied, Wat voor weer zou het zijn in Den Haag?

9 – Wat is de naam van de schrijver die in 2005 de geschiedenis schreef van de Hofvijver?

10 – Welke Haagse muziekband werd op de dag van de bevrijding opgericht?

11 – Wat stond er op de verpakking afgebeeld van de chocolade-ijsjes van Florencia?

12 – Wie was de eerste zanger van Shocking Blue?

13 – Wat was de naam van het museum dat in de jaren negentig in de Oude Molstraat was gevestigd en failliet ging?

14 – In welk jaar werd de Blauwe Tram op het traject Scheveningen-Leiden opgeheven?

15 – Wie playbackte en was als zanger te zien in de tv-clips van O o Den Haag?

__

Uitslag Haagsche Paaschquiz

De antwoorden:

1. Vreeswijkstraat 174
2. Rainer Hensel
3. Storky
4. 1 juli 1942
5. Maerlant lyceum
6. Sour Wine
7. 1883
8. Conny Stuart
9. Mr. Leonardus A. van Heijningen
10. The Dutch Swing College Band
11. Een pinguïn
12. Fred de Wilde
13. Museum voor het Haagse Hopje
14. 1961
15. Henny de Jong

__

Dan nu de prijsuitreiking. Er waren zeven inzendingen en zes daarvan gaven antwoorden op alle vragen. Maar een ervan had alle vragen goed en ontvangt de prijs van het stripboek van Haagse Harry. En de winnaar met eeuwige roem is … Rienk Ytsma (uit Groningen). Gefeliciteerd!

__

Dan wil ik nog bij drie vragen kort stilstaan.

Vraag 6 over de b-kant van de single Ann van de Q65. Daar kwamen twee foutieve antwoorden op binnen met I despise You. Inderdaad met op de b-kant Ann uit 1966. Maar in 1968 is Ann als a-kant op de markt gebracht met op de b-kant Sour Wine.

Vraag 7 ging over de Gevangenpoort. Het gebouw is in 1882 een museum geworden, maar pas een jaar later, in 1883, ging het open voor publiek.

De laatste vraag, Wie was de eerste zanger van The Shocking Blue? Nee, dat was niet Barry Hay, die wel gevraagd was, maar het aanbod afsloeg. Het was Fred de Wilde.

Ingezonden hebben, Lies Baas, René Bom, Niek ‘t Hart, Anneke Otto, Casper de Weerd, Rob van der Werf en Rienk Ytsma.

Bedankt voor de inzendingen en tot een volgende keer.

Moby Dirk

De Haagsche Paaschquiz op Haagspraak

Reactie van mij en van De Haagse Bom.

Moby Dirk op 13 april 2015 om 00:18 schreef:

En als kind probeerde ik vroeger wel de Paaspuzzel van de Posthoorn op te lossen. Op een pagina stonden tientallen logo’s van Haagse bedrijven en moest je inzenden welke bedrijven dat waren. Om te speuren moest je gebruik maken van de Gouden Gids. Was er wel zoet mee met mijn zus. Leuk om te doen.

__

dehaagsebom op 13 april 2015 om 05:14 schreef:

yip, Moby en dan ging ik met me moeder door de stad rijden op zoek naar de missing logo’s !!! btw…., Greuninguh Van Hagtuh !!!!

Haagspraak #8 - Mist

Als in Den Haag een harde wind van zee kwam, dan kon ik buiten soms de licht-zilte bries ruiken en na een tijdje ook het zout op mijn lippen proeven.

Er kan in Den Haag ook weleens een dichte zeemist hangen in de stad. Ochtendmist, maar ook ‘s avonds en ‘s nachts kan het opzetten. Als ik naar school fietste zag je soms geen hand voor ogen en vond ik het wel bijzonder. Ook later toen ik wel door een nachtelijk en mistig Den Haag liep.

Wat ik me daarbij ook nog goed kan herinneren, was de misthoorn die je vanuit Scheveningen overal in de stad goed kon horen. Het lage-toonsignaal dat gemaakt wordt in de kleine baken-toren op het uiteinde van het havenhoofd van het Zuiderstrand, pal naast de haven. Ik was daar wel een paar keer geweest, maar dan bij zonnig weer in de zomer en zonder misthoorn.

Later kom ik in de bloemenbuurt te wonen. Op een dag is het zeer mistig en ik hoor de misthoorn in de verte. Toen stapte ik op mijn fiets met het plan om naar de geluidsbron toe te rijden. En zo fietste ik op het laatste stuk over de Houtrustweg naar het Zuidelijk havenhoofd. Ik kwam niets en niemand tegen. Ik reed de lange, stenen pier op en naderde de kleine toren met twee groene strepen. De zee en de betonblokken naast het havenhoofd waren niet te zien.

Toet — toet — toet.

De misthoorn gaat steeds door met zijn waarschuwing en het geluid wordt luider.

Bovenop het torentje zit een grote groene lamp. Het is het baken aan stuurboord (rechts) en aan de andere kant van de haven staat op de andere pier het baken met een rode lamp, bakboord. De geluidsbron van het baken waar ik sta bevindt zich aan de achterkant en is gericht op zee en niet op de stad. Ik stap van mijn fiets af en neem de indrukken op. Ik ben er minstens een kwartier gebleven. Fascinerende ervaring en bijzonder uitstapje. Den Haag bij mist.

Auteur: MobyDirk 2015. (Amsterdam – Den Haag 1960).
Foto’s: Ed Gool.

7 maart 2015 - Mist - Foto's Ed Gool - Op Haagspraak

Haagspraak #7 - LP

Begin 1976 kwam het album A trick of the tail uit van de Engelse symfonische rockband Genesis. Ik zal hem gekocht hebben bij Elpee op de Grote Markt in Den Haag in een vrijstaand vierkanten gebouwtje, ongeveer tegenover de Zwarte Ruiter. Hij kostte toen 14,90. En als je zuinig op je platen was, dan kocht je er voor een kwartje gelijk een plastic hoes bij.

Hoes van A Trick Of The Tail, Genesis. Foto Ed Gool.

A trick of the tail heb ik grijsgedraaid op mijn draaitafel met daarbij een aparte versterker en prima speakerboxen. Soms ging ik languit liggen in mijn jongenskamer met mijn hoofd op een kussen. Ik zette dan de twee boxen aan weerszijden naast het kussen. Een intensere beleving van de muziek. Ik hield weer niet van koptelefoons. Muziek heeft ook ruimte nodig en enige ruis.

Mijn eerste lp’s kocht ik bij Record House in de Van Hoytemastraat, Benoordenhout. Rijke sortering, je kon er iedere week het gedrukte exemplaar van de Top-40 halen en je kon in cabines platen beluisteren. Er zaten asbakjes in en kon je tegelijk ontspannen roken.

Daarna vond ik het hipper om naar de stad te gaan, naar Elpee, of naar de Queens Passage, niet in de grote Passage, maar in de inmiddels verdwenen kleine passage in de Papestraat. De Queens Passage was een klein pijpenlaatje en ook een ontmoetingsplaats om op de hoogte te blijven van de laatste lp-muziek. En om bij te blijven las ik daarnaast af en toe muziekkrant Oor.

Spui Records. Foto Ed Gool.

En veel avonden lp’s draaien met mijn boezemvrienden Joan en Tijs. Afwisselend op elkaars jongenskamer. Van Tijs kon iedereen een plaat lenen, maar van Joan niemand. En veel praten over de muziek, vooral de symfonische rock van Genesis, Yes, Jethro Tull en Pink Floyd.

Ook kwam ik wel in de V&D voor platen. Daar kon je in de discobar lp’s afluisteren met twee losse hoorns aan je oren. Daar heb ik Roxy Music ontdekt en de Alan Parsons Project met Tales of mystery and imagination (Edgar Allan Poe). Verder kwam ik ook wel in Caminada op de Plaats en later bij Plato in de Schoolstraat. Ook mocht ik nog wel grasduinen naar koopjes en interessante verzamelaars bij Spui Records bij de Markthof. Die bestaat nog steeds en is mogelijk nog een van de weinige platenzaken in Den Haag. Ik kende dan ook nog het Jazz Center in de Wagenstraat, die bestaat ook nog.

Als ik zelf thuis platen draaide dan was ik vaak slordig met het zwarte vinyl. Ik draaide vaak maar een nummer of hooguit een kant van een lp, dan weer wat anders. De zwarte schijven stopte ik niet gelijk terug in de hoes en al snel lag er een tiental platen op de vloer. Dan maar een krasje of een tikje, het ging ook om de groove en de drive van het platendraaien. Platen waren voor mij gebruiksgoederen.

Hoezen in de bak.

Foto door Ed Gool.

Je had ook parallelle import, de witte elpee’s. Die werden onder de prijs verkocht, en vaak met een welbewust aangebrachte beschadiging van de hoes; een gat met een perforator, of een hoekje uit de hoes. Vaak waren het slechte persingen. Ik was ook gek op het art-work van hoezen, bijvoorbeeld de meta-realistische tekeningen van Roger Dean voor de albums van Yes en het collectief Hipgnosis dat voor veel groepen werkte.

Nooit singletjes gekocht, ik had er wel een paar gekregen als kind. Toen ik later een aantal hit-nummers goed vond van een band of artiest, dan kocht ik de lp. Naast lp-werk hield ik ook van de hits van Top Pop, en ook van zwarte muziek.

En naast de popmuziek heb ik vanaf begin jaren tachtig nog aardig wat jazzplaten gekocht, maar dat hield allemaal op met de komst van de cd. Maar ook naast de cd beleefde ik in de jaren tachtig nog in de late uurtjes veel genoegen aan de (cult)singletjes die mijn goede vriend Lester draaide. En ik denk ook terug aan de fijne feestjes van Willy Jolly in het Haags Filmhuis, die bleef altijd van lp’s en singletjes draaien.

Empire Records in de Korte Houtstraat, Den Haag. Foto Ed Gool.

De uitvinding van de grammofoonplaat om geluid vast te leggen was natuurlijk fantastisch, maar de vinding om het te digitaliseren vind ik nog fenomenaler. Geen gedoe met platen omdraaien, afstoffen, geen naaldje meer vervangen, altijd een perfecte weergave. Ook beluister ik eigenlijk geen cd’s meer; alles vanuit de pc met mp3’s en via streams.

Ik bewaar wel goede herinneringen aan de platenzaken en het zoeken en snuffelen naar lp’s, maar nee, ik voel nu toch weinig sentiment meer bij vinyl. Toch is vinyl verzamelen en draaien weer helemaal terug bij een groeiende groep draagkrachtige muziekliefhebbers. Ik snap het wel, maar voor mij is die tijd voorbij.

En dan kijk ik nu op mijn pick-up en zie de laatste lp die ik tien jaar geleden op de draaitafel legde, hij ligt er nog steeds, onder het stof. The Nightfly van Donald Fagen.

Pagina met overzicht winkels waar je in Den Haag grammofoonplaten kon en kan kopen – Andre Tapir.

De actuele Vinyl Top 50.

Auteur: MobyDirk 2015.
Foto’s: Ed Gool.

19 februari 2015 - LP - Op Haagspraak - Foto's Ed Gool

Haagspraak #6 - Lekkerbekje

Drie maal ben ik in Groot-Brittannië geweest, maar de laatste keer was dertig jaar geleden. Van een van die reisjes herinner ik me nog goed dat ik een keer fish en chips ook echt heb gegeten vanaf een oude krant.

Een smakelijke combinatie; frietjes met een lekkerbekje. Ik heb het vanavond gegeten met ovenfriet van McCain en met een lekkerbekje van de Albert Heijn dat ik opwarmde in een koekenpan. Best lekker zo in eigen huis, maar voor een superieur lekkerbekje moet ik terugdenken aan Scheveningen. Voor het beste lekkerbekje kon je bij een vishandel aan de haven terecht. Je koos een grote moot kabeljauw uit die voor het bepalen van de prijs werd gewogen; duur, maar zijn geld meer dan waard. Dan werd de kabeljauw voor je ogen door een dik oliebollen-bierbeslag geslagen en dan de hete frituur in. Daarna kreeg je de lekkerbek op een vel papier om gelijk op te eten. En wat smaakte zo’n kneiterverse lekkerbek dan heerlijk: de krokante korst in combinatie met de vis die in lamellen uiteen dreigde te vallen. Smullen met een capital S.

Naast de kroket heb je ook de bitterbal en ook zo verhoudt het lekkerbekje zich tot de kibbeling. Gefrituurde stukjes witvis in een plastic bakje van de heek of wijting met remoulade- of cocktailsaus. Kibbeling betekent oorspronkelijk de wangen van een kabeljauw. Een delicatesse.

MobyDirk 2015.

6 februari 2015 - Lekkerbekje - Foto's Ed Gool - Op Haagspraak

2014

Haagspraak #5 - Gebak

Mijn favoriete gebakje is al mijn hele leven de moorkop: een bol van luchtig kookdeeg met slagroom van binnen en bovenop een laag zacht-knapperige chocola en met daarop weer een toef slagroom. Een heerlijke combinatie van zoete smaken en beet-sensaties. Vroeger met een glaasje priklimonade en later bij een kopje koffie. Op nummer twee de tompouce met zijn krokante feuilletédeeg, romige puddingroom en met bovenop varkensroze, suikerzoet fondant.

In het Haagse middenklasse-milieu waar ik uitkom, was altijd sprake van gebak. En niet van taartjes, zoals ik later uit de betere kringen vernam hoe je dat moest noemen. Altijd flauwekul gevonden en een taart is wat anders dan een gebakje. Soms hadden we een overheerlijke soesjestaart (profiterolles), maar op verjaardagen waren er vroeger doorgaans gebakjes. Zoals de moorkop, het hazelnootgebakje, een met vruchten of gember, een mocca-gebakje, een met marsepein, een slagroomhoorntje, een appelpunt of schuimgebakje. En dan ook verder door het jaar wel petit-fours bij de thee.

De Haagse banketbakkers die ik me herinner waren Engelhard, Lensvelt (Nicola), Van der Meijle, Boheemen en nog een paar waarvan ik de naam niet meer weet. Zoals de banketbakker op de Beeklaan met voortreffelijke appelschuitjes, met een hele gesuikerde en gebrande appel in de korst: een traktatie bij verjaardagen op het werk. Of sachertorte eten in de Wiener of in het Haags Filmhuis. En de bijzondere en lekkere hazelnoottaarten en -gebakjes van Maison Kelder.

Den Haag is altijd een stad geweest van banketbakkers en heerlijke gebakjes en taarten. En veel gelul, maar wel gebak van Krul.

Bron foto: Wikipedia.

2 februari 2015 - Op Haagspraak

Haagspraak #4 - Drie herinneringen nu

I: Gijzeling.

Op vrijdag 13 september 1974 vond er in Den Haag een gijzeling plaats van de Franse ambassade aan het Korte Voorhout door terroristen van het Rode Japanse Leger. Het was de eerste gijzeling in Nederland. Die avond zat ik met de toneel-schouwburgclub van mijn middelbare school -ik was veertien jaar- in de Koninklijke Schouwburg die pal tegenover de Franse ambassade staat.

Al in de pauze werd er op het toneel melding gemaakt wat er aan de hand was en werd verteld dat we na afloop nog moesten wachten en via een achteruitgang de schouwburg zouden verlaten. Uiteindelijk verlieten we de schouwburg via het kleine straatje naast de schouwburg. Maar toch kwamen we toen uit aan de voorkant tegenover de Franse ambassade en werden we verder weggeleid. Ik kon zo naar de verlichte ramen kijken, hoog in het gebouw en naast de schouwburg zag iedereen sluipschutters liggen in het ministerie van Financiën dat toen nog in aanbouw was. Het was donker, spannend en luguber.

Vier dagen later vond de ontknoping plaats van de gijzeling met een vrijgeleide naar het buitenland met een vliegtuig (de piloot was Pim Sierks). De terroristen en de gegijzelden met de Franse ambassadeur vertrokken met een bus naar Schiphol. Ik woonde toen vlak achter de route en ben met een vriend, Huib van Romburgh, op het laatste moment gaan kijken op de Benoordenhoutseweg. We lagen verscholen in de berm van de weg. Er reed een colonne voorbij met op het eind de grote bus. Alle ramen waren ingeslagen en ik zag duidelijk de loop van een geweer naar buiten steken en het gezicht van de Franse ambassadeur. Het is allemaal goed afgelopen.

II: Oorlog.

Met demonstraties heb ik niet veel op. De eerste keer dat ik demonstreerde was begin jaren tachtig tegen de Shell in Zuid-Afrika. Het was een demonstratie bij de Zuid-Afrikaanse ambassade in Den Haag. Het eindigde in rellen en ik was daardoor zwaar teleurgesteld. Daarna heb ik nog meegelopen in de anti-kruisrakettendemonstratie in Den Haag. Ik zat toen in militaire dienst en wilde per se in mijn uniform demonstreren hoewel dat verboden was. Met een groepje dienstplichtigen werden we als helden onthaald. Dat beviel me totaal niet en halverwege ben ik naar huis gegaan om nooit meer mee te doen aan dit soort manifestaties die grenzen aan massa-hysterie. Maar in 2004 ‘s avonds toch naar de Dam gegaan voor de lawaaidemonstratie op dag dat Theo van Gogh werd vermoord. Maar nu met de aanslag op Charlie Hebdo blijf ik thuis en verwerk ik mijn woede op mijn eigen manier.

En later op de avond mailde ik nog:

En verder zitten er zoveel kanten aan, nu te veel om voor mij te overzien of aan te halen, maar ik kies uiteindelijk altijd voor het menselijke en het kleine en minder voor de grote woorden en daden …

III: Vrijheid.

Al daarvoor had ik met twee meisjes experimenteel gezoend, maar mijn eerste opwindende contact met een meisje was toen ik dertien jaar was en slowde met Maaike uit de straat, ze was een jaar ouder. Het was op een feestje in een garage in de Roelofsstraat waar Marieke een aantal tieners uit de straat had uitgenodigd. Het was een kleine garage die voor de gelegenheid was aangekleed met visnetten, druipkaarsen en spaarzaam gekleurd licht. In een hoekje stond een pick-up met singletjes. Ik was toen al gek op muziek en op dansen en ook ontluikte mijn belangstelling voor meisjes. Het was in mijn herinnering meer een oefen-feestje van jonge tieners om elkaar beter te leren kennen en hormonaal met elkaar om te gaan.

Maaike was een aantrekkelijk meisje, groot en met al behoorlijke borsten. Hoewel ik het niet precies begreep viel ik vooral op haar borsten. Er werden snelle nummers gedraaid, maar vooral ook slijpplaatjes, waaronder Je t’aime moi non plus van Serge Gainsbourg en Jane Birkin. Die werd meerdere malen gedraaid. En toen vroeg ik Maaike. En alleen op dat nummer heb ik die avond geschuifeld. We draaiden rond in elkaars armen. Ze rook sterk naar scherpe parfum en ik voelde hoe haar borsten zich tegen mijn borst drukten. Dat vond ik bijzonder opwindend. Maar het was nog allemaal vrij voorzichtig en er gebeurde verder niets.

MobyDirk 2015.

15 januari 2015 - Drie herinneringen nu - Op Haagspraak

2014

Haagspraak #3 - Den Haag Popstad nummer 1!

Ook al woon ik al weer wat jaren niet meer in Den Haag, je houdt toch altijd een warme band met je moederstad. Voor mij is dat vooral ook de Haagse popmuziek die ik nog steeds probeer te volgen. En nu ben ik een liefhebber van de oude Haagse beat, maar ik heb ook altijd interesse in de muziek van nu gehouden. Die volg ik dan via de clips van YouTube.

Ruim twintig jaar geleden heb ik met een Haagse vriend een serieuze poging ondernomen om een documentaire te maken over de opkomst en ondergang van de Haagse beat; Den Haag Beatstad Nummer 1! Veel energie in gestopt, maar uiteindelijk strandde het bij de fondsen van de omroep. Heel jammer, want ook nu na twintig jaar is zo’n documentaire er nog niet gekomen, en dat zou toch wel eens hoog tijd worden. Maar ik weet uit het geruchtencircuit dat er in 2015 misschien nog een docu gaat komen over de gehele Haagse popgeschiedenis. Ik hoop dat het ervan komt.

Nu heb ik onlangs het montage-programma Moviemaker van Windows ontdekt. Gratis en makkelijk in gebruik voor simpele montages. Mijn eigen footage staat al op YouTube, dus wat dan? Toen kreeg ik van de week het idee om een compilatie te gaan maken met fragmenten van Haagse popclips die op YouTube staan. Een goede oefening en wellicht ook nog aardig. En zo maakte ik vrij snel een plak- en knip-montage van een uur. Die kon ik vanwege rechten niet terugzetten op YouTube en probeerde Vimeo. Ook dat stuitte op problemen en moest ik een paar fragmenten wegknippen, waaronder mijn beoogde openingsfragment met Venus, maar bovendien kun je niet meer dan 40 minuten op Vimeo zetten, en heb ik vrij willekeurig de fragmenten helaas verder moeten inkorten. Maar het staat er nu op.

En nu kan ik hier wel een analyse geven over de kern van wat de Haagse beat en pop nu precies is en hoe het zich heeft ontwikkeld, maar dat doe ik niet. Dan gaat het weer over indorock en de bluf en branie van de beatmakers. Ik beperk me nu door de montage hieronder sec te plaatsen en dan kun je zelf een beeld en mening vormen. De meeste losse fragmenten zijn wel bekend, en kort, maar hopelijk lang genoeg om alles bij elkaar na afloop als een groot samenhangend geheel te beschouwen. Vrije associaties en reageer anders maar op wat je allemaal bij elkaar hebt gezien en gehoord. Een ding is voor mij zeker, Den Haag is nog steeds popstad nummer 1!

Kies een goed en ontspannen moment uit om te kijken en veel plezier.

Den Haag Popstad Nummer 1! from malpertuis on Vimeo.

Den Haag Popstad Nummer 1! – Compilatie clips 40 minuten – Vimeo.

Shocking Blue, Willy and his Giants, Bojoura, The Golden Earring(s), Kane, Livin’ Blues, Anouk, Greenfield & Cook, Sandy Coast, Urban Heroes, The Motions, Taymir, The Shane, Earth & Fire, Burma Shave, Kern Koppen, The Tielman Brothers, Supersister, Hallo Venray, Di-Rect, Bob Barbeque en Willy-Would-Be plus Agaath, F, Groep 1850, Bolland & Bolland, Harry Jekkers, Gruppo Sportivo, The Deaf, The Incowd, Q65.

Moby Dirk Freestyler 2014

Eigen paginaatje over het ontstaan van de Haagse beat:

Den Haag beat- popstad nummer 1! - De Jongenskamer

Door een technisch probleempje staat O, o Den Haag niet in de compilatie en Ik vind je lekkâh van de Kraaien ben ik ronduit vergeten. Sorry jongens en meisjes. Verder geen omissies.

28 december 2014 - Den Haag popstad nummer 1! op Haagspraak.

Haagspraak #2 - Du Midi

Mijn eerste bioscoopervaring was ergens rond 1965 toen ik een jaar of vijf. zes was. Ik ging met mijn oma en opa naar Sneeuwwitje van Walt Disney in de Haagse Passage-bioscoop. Bestaat niet meer. Ik kan me van de film nog het einde herinneren met de kwaadaardige heks. Het maakte indruk.

In de jaren daarna ging ik voornamelijk naar onze buurtbioscoop Du Midi in het Bezuidenhout, in de 2e Carpentierstraat, op de hoek van de Juliana van Stolberglaan, de laan waar ik ook tot mijn middelbare school woonde.

In Du Midi draaiden op de woensdagmiddag en mogelijk ook in het weekend kinderfilms. Het waren niet de beste films, soms een uitschieter met een live-action-film van Disney, maar vooral ook de Nederlandse kinderfilms van Henk van der Linden als Dik Trom, Pietje Bell en Sjors en Sjimmie. Als kind en jonge tiener zag ik al dat ze heel slecht waren en amateuristisch gemaakt. Voor de ouderen draaiden er 's avonds min of meer recente films die in andere bioscopen waren uitgedraaid. Daar ben ik later eigenlijk nooit zo naar toe geweest.

Bij de jeugdfilms was het vaak rumoerig in de zaal en werd er ook door wat schoffies uit de buurt rottigheid uitgehaald, bijvoorbeeld door erwten naar het doek te gooien. Maar er was een oudere vrouw met een knotje en een streng uiterlijk met bril die de leiding had over de bioscoop. Ze greep altijd ogenblikkelijk in en schroomde niet om iemand de zaal uit te gooien. We waren bang van haar, een soort van feeks.

Maar al voor mijn veertiende jaar (de leeftijdskeuring toen) ging ik niet meer naar kinderfilms, maar naar de grote spektakel- en actiefilms als James Bond. Du Midi was verleden tijd. En ik was ook inmiddels verhuisd naar het Benoordenhout.

Maar op het eind van mijn tienertijd maakte ik weer kennis met de bioscoop. Mijn ietwat oudere zus had er een part-time-baantje als ouvreuse en zo kwam ik op mijn achttiende er ook part-time te werken achter de kassa, een baantje naast mijn studie. Mijn ouders waren blij met onze bijbaantjes, want zo hoefden ze voor ons niet meer het ziekenfonds te betalen, dat deed Du Midi nu.

En dan ga je toch anders tegen zo'n bioscoop aankijken, kwa geschiedenis. Zo wist ik al snel dat de bioscoop kort voor de oorlog gebouwd was als synagoge. Het zal niet lang gebruikt zijn door de oorlog, maar het moet ook na de oorlog nog een aantal jaren zijn gebruikt totdat het sloot en werd verkocht.

In 1930 telde Den Haag ruim 10.000 joden en na de oorlog waren dat er een 2.000, waarvan de meesten ondergedoken hadden gezeten. In de oorlog werden de diverse synagogen geplunderd. Een aantal synagogen werd na de oorlog gesloten en verkocht, waaronder het latere Cinema Du Midi dat in 1959 werd geopend. En de koper van de synagoge zal dan de man zijn geweest die ik nu als de eigenaar van Du Midi kende, de heer Schaap, een joodse man, die toen ik er werkte al erg oud was, hij werd ook de 'ouwe Schaap' genoemd. Ik denk dat hij al tegen de tachtig liep.

Maar toch kwam hij nog een paar maal per week met zijn Citroën DS langs en bemoeide zich vooral met de weekomzet. Hij had altijd twee koffertjes bij zich. Daar vervoerde hij het geld mee. Ik groette de man wel altijd, maar veel praten met hem deed je niet. Wel werd ik een paar maal met een van zijn koffertjes naar de bank in de Therisiastraat gestuurd om enkele tienduizenden guldens af te storten. Ik vond dat toen toch wel verantwoordelijke en enigszins riskante, zo niet gevaarlijke opdrachten.

Voor de ouwe Schaap was geen opvolging, ik geloof niet dat zijn kinderen enige interesse hadden. En zo goed ging het ook niet met de bioscoop. Jongeren bleven liever thuis tv kijken en ouderen hadden de films die 's avonds draaiden vaak al gezien. Maar soms was er ook een hit met een film, zoals met Annie Hall van Woody Allen en Watership Down. De laatste film was een tekenfilm die het in andere bioscopen niet bijzonder had gedaan. Du Midi mocht hem afdraaien, maar opeens wordt het thema-nummer van de film, Bright Eyes van Art Garfunkel, een enorme hit en trekt de film opeens volle zalen. Ik heb dat nummer daardoor vaak gehoord, te vaak.

Alle ouvreuses en kassiers waren jonge mensen van mijn leeftijd. We hadden zo een leuk clubje dat onder leiding stond van Rob Klomp, de bedrijfsleider en die studeerde aan de heao. Maar de algehele supervisie was nog steeds in handen van die oude heks die ik van vroeger kende. Maar dat bleek een allerliefste vrouw op leeftijd te zijn, al ver over de 65, mevrouw Vieveen. Wat kan een mens zich vergissen. Ze praatte altijd honderduit, over de jeugd van tegenwoordig en over vroeger. Ze wist alles van goede manieren. Een genoegen om naar haar te luisteren. 's avonds werd ze altijd door haar man met de auto opgehaald. Ook even aimabel, hij was musicus geweest in een zigeunerorkestje dat vooral op de Holland Amerika Lijn had gespeeld. Hij had ook altijd mooie verhalen over vroeger.

Dan was er nog een oudere man die wel eens opdook, de heer Lohman, die vroeger voor de KRO had gewerkt. Wat zijn rol precies was weet ik niet meer, maar mogelijk was hij de zakelijke man van de bioscoop, of een adviseur van de ouwe Schaap. En wederom een aardige man die graag over vroeger mocht vertellen.

Tot slot was er nog de operateur die in vaste dienst was en full-time werkte. Een vrij jonge, Hindoestaanse jongen. Wat introvert en gericht op de techniek. Leerde hem wel vrij aardig kennen. Later werd hij de hoofd-operateur van het Omniversum en heb ik hem een keer opgezocht in de indrukwekkende filmcabine met de enorme IMAX-projector.

En zo was het bij elkaar een leuk, klein familie-bedrijf om bij te werken. En vooral onderling met de jongere part-timers was er wel lol en contact. Maar later ging de studie voor en stopte ik, en een paar jaar later in 1984 sloot Du Midi voor goed zijn deuren. Tien jaar later in 1994 werd het gesloopt en nu staat er een woningcomplex. Tot slot nog twee anekdotes die ik me nog goed herinner.

De suikerzakjes

In Du Midi waren twee foyers, een grote beneden en een wat kleinere bij het balkon die alleen open ging als het erg druk was. In de pauze liep er ook iemand in de zaal rond met een houten, mobiel-verkooptableau, vooral voor de chocolade-ijsjes van Florencia met op de buitenkant een pinguïn op de verpakking (NB: Ik heb die grote ijsmachine voor de chocolade-ijsjes ooit ook als kind gezien, achter in de zaak aan de Torenstraat). Enfin, maar in Du Midi was er bij de entree ook een garderobe, daar zat mevrouw Vieveen altijd, want de meest centrale plek. Ook hielp ze mee in de pauze in de foyer, of placeerde ze soms bezoekers. Vooral de laatkomers, met een zaklampje de zaal in.

In de pauze werd er ook koffie geschonken uit een grote, elektrische koffiezet-ketel. Gewone filter-koffie en met een schepje Buisman. Bij de kopjes koffie kreeg iedereen een zakje suiker met de opdruk van de bioscoop. Dat was reclame, maar het had ook als functie dat daarmee het aantal kopjes koffie werd geteld voor de kasopmaak. Er was een speciale doos met suikerzakjes die dus iedere dag geteld werden. De doos zat in een grote kluis waar mevrouw Vieveen over waakte. Maar ja, niet iedereen gebruikte zijn zakje en was fraude niet uitgesloten. Ik geloof niet dat ermee gesjoemeld werd.

De Yorkshire Ripper

De diverse ruimtes in de bioscoop waren met elkaar verbonden door een klein, intern telefoon-netwerk met oude, zwarte, bakelieten telefoons met een draaischijf. Daar werd voor de leut veel gebruik van gemaakt als er niet veel te doen was en je met elkaar wilde praten. In de kassa stond ook een telefoon die op het gewone telefoonnet was aangesloten. Ook voor reserveringen natuurlijk. Aan de telefoon hing een antwoordapparaat voor de tijden dat er niemand was. Het antwoordapparaat luisterde je af en noteerde je soms een reservering. Er zat een standaard-bandje in dat was ingesproken. Maar ergens eind jaren zeventig is de Engelse politie naarstig op zoek naar een seriemoordenaar, de Yorkshire Ripper. Allerlei onopgeloste moorden, maar nu had Scotland Yard een belangrijke aanwijzing; ze hadden de stem van de vermoedelijke dader op band staan. Die kon je beluisteren als je naar een telefoonnummer belde. En zo had iemand van Du Midi naar Engeland gebeld en het huiveringwekkende fragment op het antwoordapparaat opgenomen en zo was het een tijd te horen voor iedereen die belde. Ik heb thuis nog eens gebeld naar de bioscoop en vond het een geweldige grap. Verder leidde het tot geen opschudding, of wat dan ook. Maar vergeten doe je zoiets dan niet.

In de loop van mijn Haagse jaren ben ik in veel bioscopen geweest, heb er ook nog verder in gewerkt, en heb ik veel films gezien. Ook altijd interesse voor de bioscopen zelf gehad. Daar wil ik later misschien nog weleens meer over schrijven. Maar nu eerst deze geschiedenis van Du Midi, een kleine voetnoot uit mijn persoonlijke en de Haagse geschiedenis.

MobyDirk
(Amsterdam - Den Haag 1960)

NB:

De oorspronkelijke synagoge in de Carpentierstraat (nummer 141 D) is ontworpen door de architecten J.S. Baars en J. Hegt. Het werd in 1937 gebouwd en werd in 1938 in gebruik genomen. Aan de zijkant bevonden zich drie langwerpige, gebrandschilderde ramen, gemaakt in het atelier van W. Bogtman, naar de ontwerpen van L. Pinkhof uit Den Helder.

De synagoge kon later makkelijk worden verbouwd tot bioscoop. In een synagoge bevindt zich vaak een balkon met een aparte vrouwengalerij, ook in deze synagoge. En dat werd later het bioscoop-balkon van Cinema Du Midi.

Mogelijk zijn er begin jaren negentig nog house-feesten gehouden, en waren er plannen om er een grote disco van te maken. De details weet ik niet.

Foto Ed Gool

Bronnen: divers. Foto's: Gemeente Den Haag, Haaglander Flickr, CataWiki, Ed Gool.

[ En de Carpentierstraat sprak ik altijd op zijn Nederlands uit, of was de uitspraak Carpentjee-straat? ]

17 oktober 2014 - Op Haagspraak #2 - Du Midi

Reactie van Annemieke.

Hoi. Leuk stukje om te lezen, ik heb er zelf ook gewerkt op donderdagavond en de zondagmatinee, eindeloos Turks Fruit gezien en na afloop de Supremes gehoord, een ander muziekje was er kennelijk niet. Leuke herinneringen aan die tijd, met Rob, mevrouw Vieveen en de heer Schaap. Er was veel saamhorigheid onder de werknemers (meest studenten) veel goede herinneringen aan.

Haagspraak #1 - Tampat Senang

Afgelopen vrijdag las ik op de website van Den Haag FM dat het oudste Indonesische restaurant van Nederland failliet dreigt te gaan. Het gaat om het chique Haagse restaurant Tampat Senang op de Laan van Meerdervoort. Het opende zijn deuren op 1 januari 1922, maar hoe lang blijft het nog bestaan? De huidige eigenaar Peter Felix luidt de noodklok en is op zoek naar een redder in de nood. Wie helpt?

Indisch eten is altijd mijn favoriete eten geweest, en nog steeds. Het is een rijke keuken waar allerlei kleine gerechten en smaken samenkomen rondom een klein bordje met nasi putih, witte rijst. Gevarieerd gekruid vlees van het varken, babi, boterzachte rendang van rundvlees, pittige kip (ajam) en diverse groenten met de sajoers. En dan nog allerlei kleine extra's als seroendeng (kokos met pinda's), kroepoek, atjar en voor de liefhebbers diverse soorten sambal, lekker pedis. Ja, heerlijk en dat alles langzaam eten bij een uitgebreide rijsttafel en met een koud glas bier.

Nu houd ik wel van koken, maar aan de Indische keuken heb ik mij nooit gewaagd. Dat gaat me niet lukken en om het goed te doen moet je heel lang in de keuken staan. Mijn genoegen heb ik altijd gezocht in de vele Haagse Indische restaurants en toko's.

In de jaren tachtig ben ik zelfs systematisch zo veel mogelijk Indonesische eettentjes en toko's in Den Haag af gegaan en van alles geprobeerd. Van een lunch met gadogado en dunne, koude pindasaus in toko Solo in de Witte de Withstraat (bestaat niet meer), tot het buffet van Sarina op het Goudenregenplein, Semarang in de Danckertstraat, Soeboer en Kantjil, of het wat luxere Garoeda op de Kneuterdijk. En als vaste waarden at ik vaak bij Srikandi op de Grote Markt, of snel een hapje bij Toko Frederik in de Frederikstraat. Ik had er bij elkaar een aardig boekje met recensies over kunnen schrijven, maar niets bijgehouden.

En Tampat Senang mocht natuurlijk ook niet ontbreken om een keer naar toe te gaan. Het is toch wel het sterren-restaurant onder de Indische zaken. Tampat Senang betekent een plaats waar men zich behaaglijk voelt.

Het was ergens eind jaren tachtig toen ik met mijn vriendin terug was gekomen van vakantie. We hadden geld overgehouden en ik stelde voor om op de dag van terugkomst nu eens naar Tampat Senang te gaan. En zo zaten we daar al vroeg op een zonnige zomeravond. We waren er de enige gasten. Ik herinner me nog goed de ambiance van een grote, hoge kamer die helemaal de sfeer van het oude Indië uitstraalde. Er zal toen na 1922 niets verbouwd zijn of een nieuw likje verf hebben gekregen. Het had zeker veel sfeer, maar het ademde ook naar vergane glorie. Er waren veel bedienden in het restaurant en die liepen in een sarong met op hun hoofd een gevouwen doek. Tempo doeloe.

We bestelden een rijsttafel voor twee personen. Er werd een tafeltje bijgezet en na een tijdje werden allerlei bakjes met diverse gerechtjes neergezet. De details weet ik niet meer, maar het was heerlijk. En de prijs was navenant.

En dan nu in 2014. Aan de foto's op de site van Tampat Senang is te zien dat het restaurant wel een keer is opgeknapt, maar met behoud van de ambiance. Een rijsttafel voor een persoon is er vanaf 27.50 euro. Niet goedkoop, maar ik zou er snel eens heengaan. Om dit mooie Haagse restaurant van de ondergang te redden, of om er toch nog een keer te hebben gegeten. Selamat makan!

Website Tampat Senang

MobyDirk

11 oktober 2014 - Op Haagspraak #1 - Tampat Senang

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl