Chic versus sjiek

De Taalunie versus Onze Taal

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

Ruim twee jaar geleden ben ik overgestapt op de groene spelling. Ik heb daar op een andere pagina al eens uitvoerig over geschreven. Tegelijk zet ik mij daarmee af tegen de witte spelling zoals die door het Genootschap Onze Taal wordt uitgedragen. In het kort nogmaals mijn gedachten hierover:

1. Ik ben voor een standaardspelling
2. De groene spelling is niet perfect en kan worden aangepast

Er zijn allerlei redenen te noemen om voor een standaardspelling te zijn en niet voor keuzemogelijkheden zoals bij de witte spelling. Ik denk aan onderwijs, de overheid, de media, maar ook aan gewone mensen die willen weten waar ze aan toe zijn als ze een officiŽle tekst schrijven. En het is ook nog eens handig, want je hoeft er verder niet over na te denken. Ik wil niet kiezen tussen kerkeraad of kerkenraad. Ik wil weten wat er precies en ondubbelzinnig is afgesproken, want of je nu door kat of de hond wordt gebeten, iedere spelling berust grotendeels op afspraken en vaak ook willekeur. Ik ben voor een eenduidige, vastgestelde spelling.

Maar is de groene spelling nu perfect? Nee, ik denk het niet. En voor veranderingen en aanpassingen moet je onderzoek doen, voorstellen formuleren, lobbyen en geduld hebben. Het is nu 2013 en het lijkt me de tijd om de spellingcommissie te gaan bevragen en bestoken met standpunten en alternatieven voor de nieuwe woordenlijst in 2015. Maar ik ben niet voor een alternatieve spelling op eigen houtje, zoals bij de witte spelling. Een parallelle spelling leidt volgens mij tot niets en is niet effectief. Ik vind de witte spelling ook conservatief en zeker niet progressief. De initiatiefnemers zijn veelal oudere mensen die niet meer wensen te veranderen. Allemaal een kwestie van wennen. Mij is het gelukt. En groen en foutloos spellen is ook leuk en een uitdaging.

Tot zover en nu kom ik toe aan de eigenlijke reden van dit stukje.

Onlangs wilde ik opzoeken of je tegenwoordig sjiek schrijft voor chic / chique. Ik heb een taaladvies gegoogeld en kwam op een pagina van de Taalunie. Daar staat duidelijk dat het chic / chique moet zijn. Maar tot mijn verbazing staat onderaan als bijzonderheid een verwijzing naar de witte spelling die wel sjiek en sjieke goedkeurt als informele taal.

Taaladvies Taalunie - chique/sjiek

Toen fronste ik toch wel even mijn wenkbrauwen, want waarom zou de Taalunie reclame gaan maken voor het Witte Boekje? Waarom verwijzen naar een alternatieve spelling die zijzelf niet goedkeurt? Dan weet ik nog wel wat woorden die ik op mijn manier gespeld zou willen zien. Het eind is daarmee zoek. Maar vreemd is het mogelijk niet omdat Onze Taal samenwerkt met de Taalunie, juist op het gebied van de taaladviezen. Het aangehaalde advies kan ook door Onze Taal zijn geschreven. En dat brengt mij ook in een spagaat omdat ik enerzijds tegen de witte spelling ben, maar wel voorstander ben dat een club als de Onze Taal het voortouw neemt om veranderingen voor te stellen voor de herijking van de spelling in 2015. Vooralsnog lijkt het erop dat de Taalunie de spelling niet gaat wijzigen.

Tot slot. Gaat het nu goed met de witte spelling? Ik meende al in 2011 te signaleren dat steeds meer media (deels) van de witte spelling afstappen en de groene spelling hanteren. Volgens een recent artikel uit het maandblad van Onze Taal is de NRC aan het terugkrabbelen van de witte spelling. Onze Taal overtuigt mij niet met de suggestie dat de witte spelling nog breed wordt gedragen, maar ze kondigen wel aan om binnenkort een website te starten over de witte spelling. Wellicht een offensief voor de volgende spellingsronde.

Als particulier en amateur is het een ondoenlijke zaak om allerlei onvolkomenheden in de groene spelling op te sporen en aan te kaarten, maar ik heb ook voldoende kritiekpunten op de vele spellingsdetails. Toch ben ik niet van plan om mijn eigen spelling boven die van de groene spelling te plaatsen. Ik blijf de standaardspelling volgen en wacht rustig af of er verbeteringen komen. Maar uit balorigheid ben ik toch sjiek gaan schrijven en niet chic. Dat komt ervan.

De mazzel!

MobyDirk

Amsterdam Ė 11 januari 2013

Ik kom geregeld woorden tegen in de groene spelling waar ik het niet mee eens ben. Drie voorbeelden. De groene spelling wil zoveel mogelijk woorden met een kleine letter laten beginnen, hoofdletters zijn uitzonderingen. Toch vind ik dat de woorden Sinterklaasavond en Kerstavond met een hoofdletter dienen worden geschreven en niet met een kleine letter zoals nu het geval is. Sinterklaasavond is de specifieke avond van 5 december met Sinterklaas als middelpunt. Kerstavond vind ik ook een feestelijke dag die verbonden is met 24 december. Er is maar een Sinterklaasavond en een Kerstavond. Met een kleine letter kan ook, maar dan betekent het wat anders. En dan is er bijvoorbeel de wijn van het eiland Madeira, maar je moet dus maderawijn schrijven, zonder i, omdat ze madera al in de 16e eeuw zo schreven. Ja, ook de groene lijst mag verbeterd worden.

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl