Apologie voor de pannenkoek

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

_________________________________________________

"Spelling is in een aantal gevallen altijd willekeurig. Het gaat mij erom of je de willekeur aan ieder persoonlijk wilt overlaten of dat je dat de Nederlandse Taalunie laat doen. Ik ben voor standaardisering en leg me juist neer bij die willekeur."

DJ - Amsterdam - 9 oktober 2011 - nl.taal

_________________________________________________

November 2016

Naar een nieuwe spellingherziening - Twee stukken - De Jongenskamer

In mei 2016 werd in het tijdschrift van Onze Taal een ingezonden lezersreactie van mij opgenomen. Onze Taal is in naam van de witte spelling afgestapt, maar is nog wel voor een lossere spelling. Ik ben nog steeds voor een uniforme spelling en wel hierom:

In het oktobernummer van Onze Taal van vorig jaar, is mij duidelijk geworden dat de witte spelling in naam is afgeschaft, maar Onze Taal blijft met hun Spellingwijzer alternatieve spellingen geven en laat ook de tussen-n nog steeds vrij. Op zich ben ik het met veel punten eens, maar ben voor een standaardspelling. want gewone mensen willen en kunnen ook vaak niet kiezen, ze willen precies weten hoe je een woord eenduidig correct spelt. Alternatief spellen is voor hoger-opgeleiden. Een standaardspelling is juist democratisch en hoort niet alleen verplicht gebruikt te worden door het onderwijs en de overheid, maar is ook wenselijk voor iedereen.

En hieronder kun je lezen hoe na redacte mijn reactie uiteindelijk in het mei-nummer werd afgedrukt. Mooi om een keer aan het tijdschrift te hebben bijgedragen.

__

Begin 2011 heb ik de knoop doorgehakt. Ik ga niet meer eigenwijs of wit spellen, maar groen; ik voeg me naar de standaardspelling, met alle haken en ogen en bezwaren. Vervolgens heb ik er een uitgebreide discussie over gevoerd op de nieuwsgroep nl.taal en erover gecorrespondeerd met Onze Taal die de witte spelling verdedigt. Ik heb al dit materiaal in een bestand gezet en aangevuld. Maar dat was te lang, te gedetailleerd en mogelijk te onsamenhangend. Nu heb ik een selectie gemaakt met een aantal punten voor mijn verdediging.

-

Na een paar ampele jaren heb ik mij neergelegd bij de regels en voorschriften in de spelling van de Nederlandse Taalunie. Ik schrijf geen pannekoek meer, maar pannenkoek. Een lang proces.

Ik heb uiteindelijk gekozen voor een uniforme spelling omdat ik voor standaardisering ben van welke spelling dan ook. Spellen is altijd een subjectieve aangelegenheid, ook door verregaande fonetisering wordt dat probleem niet opgelost. We hebben kennelijk een hersenvermogen om juist onderscheid te willen maken in woorden.

Voor privť-zaken kan iedereen spellen zoals hij wil, er staat geen sanctie op, maar voor onderwijs, overheid, publicaties, zakelijke correspondenties en bijvoorbeeld sollicitatiebrieven hanteren mensen strengere normen. Over de meeste woorden bestaat ook geen onenigheid, alleen over een paar heikele twistappels. Het belang van spelling wordt overdreven maar het weegt mee in onze communicatie. Waar sta je en wat is je overtuiging? Ik heb geen spellingsideologie.

We lezen steeds meer verschillende media via het internet. Standaardisering van de spelling is dan gewenst bij het optimaal verwerken van die teksten.

Ik vind de spelling van de Nederlandse taal een grote verbetering ten opzichte van de oude regels. Ik vind de spelling modern, doordacht en klaar voor een lange toekomst.

De witte spelling wil een keuzevrijheid bieden in het geven van een aantal alternatieve spellingen. Ik ben van mening dat er geen objectief betere of slechtere spelling bestaat. Het is altijd een keuze.

Spellen is een kwestie van gewenning en hoe je het geleerd hebt. Nu groeien generaties op met de groene spelling en de pannenkoek. Die voelen niets bij ťťn pan en dus ťťn pannekoek. Het zijn ook vooral oudere mensen die zich tegen de groene spelling verzetten.

Spellen is gebaseerd op een aantal regels; gelijkvormigheid - analogieŽn -, uitspraak en etymologie. Het is moeilijk om het allemaal te onthouden en veel woorden worden gevormd door het woordbeeld. Maar door de tegenwoordige spellingcheckers kan eenieder redelijk goed foutloos spellen en bovendien blijf je hierdoor permanent leren hoe woorden gespeld moeten worden. Door de spellingchecker wordt er steeds beter gespeld.

Zijn er toch een aantal principiŽle punten waarop de groene spelling zou kunnen worden aangepast, maak dan een lijstje en presenteer die aan de minister van Onderwijs voor het volgende ijkpunt in 2015. Maar tot die tijd zou ik me neerleggen bij de consensus van de huidige willekeur.

DirkJan Vos

Goed spellen is ook leuk en educatief en de basis voor ontspannen hersengymnastiek. De Nederlandse Taalunie zou een online spelling-cursus moeten presenteren voor oudere mensen, en dan stap voor stap de veranderingen aan de hand van de leidraad.

Ik ben gek op pannenkoeken met spek en stroop! Ik eet er altijd meer dan ťťn. En is het wit-gespeld nu boerekool of boerenkool? Of mag je kiezen, net als met de tussen-s die steeds wordt opgevoerd? Maar de tussen-s is een uitspraakvrijheid en niet te vergelijken met de tussen-n, dat is een spellingskwestie.

En de soep wordt niet zo heet gegeten door al die behoudende witte spellers, want met de meeste andere willekeur van de groene spelling zijn ze het wel eens ...

__________________________________________________

De Leidraad en meer bronnen voor discussie woordenlijst.org/leidraad

Hier kun je de regels en uitzonderingen lezen over de Nederlandse spelling. Ik heb me daar in een vrij lange periode in verdiept. Niet alles is even makkelijk verdedigbaar, maar er zit zeker een lijn in. Vooral voor mensen die met een andere spelling vertrouwd zijn kan het een leerzame site zijn.

-

Voor de volledigheid wil ik hier ook de site van de witte spelling plaatsen. Maar die is sterk verouderd en niet bijgewerkt. Over hoe en wat je nu wit kan spellen is geen informatie te vinden. Daar moet je een boekje voor kopen al dan niet met hun spellingchecker. En de eenzijdige discussie dateert van 2005/2006. Ik heb dat toen niet meegemaakt. Ik zet het juist nu na een aantal jaren van ervaring weer op de agenda.

www.wittespelling.nl

-

Hier nog reacties van de Nederlandse Taalunie op de witte spelling.

Taalunieversum - De witte spelling

-

En nog een verdediging van de groene spelling op de site van de Taalunie.

Waarom alle media het Groene Boekje moeten volgen - Opiniestuk Nederlansdse Taalunie

-

Verspreid op de site van het genootschap Onze Taal zijn nog allerlei witte alternatieven te vinden. Hieronder hun index.

onzetaal.nl - taaladvies - trefwoord - witte spelling

_________________________________________________

Uit de Taalpost van oktober 2010:

Spellingonderwijs

De Nederlandse Taalunie, de organisatie die namens de Nederlandse en Vlaamse overheid onder andere de officiŽle spelling regelt, heeft een rapport uitgebracht over de vraag of het waar is dat de jeugd steeds slechter spelt. Taalschrift, het elektronische tijdschrift van de Taalunie, besteedt aandacht aan de problematiek in een 'reportage', of eigenlijk een interview, met Taalunie-medewerker Rik Schutz.

Volgens Schutz moet er in het onderwijs veel aandacht komen voor goed spellingonderwijs: "Maatschappelijk gezien kunnen we het ons niet veroorloven te zeggen: dt-fouten, jammer, maar er is nu eenmaal niets aan te doen. Dat zet de deur open voor spellinganarchie. We mogen als samenleving best eisen dat mensen correct spellen. Onderwijs moet aanleren wat juist en niet juist is."

Rapport:

http://tinyurl.com/3qra4wh

Interview:

http://tinyurl.com/6gxcqrx

_________________________________________________

Amsterdam, 14 oktober 2011

DirkJan Vos: d.vos35@chello.nl

En verder ben ik wat taal aangaand zeer liberaal, progressief en enthousiast.

_________________________________________________

Reacties

_________________________________________________

- 1 -

Wat me stoort is dat de Taalunie signaleert dat er kennelijk geen goede didactiek is. Dan denk ik, als je zelf de bedenker bent van de spelling zorg dan ook voor een gedegen en realistisch spelonderwijs. Daar doen ze kennlijk weinig aan. Dat geldt overigens ook voor Onze Taal dat zich naar mijn idee te veel heeft vastgepind op die handvol uitzonderingen van de witte spelling. Goed spellen is meer dan wel of geen tussen-n.

Wat me ook ergert aan het rapport van de Taalunie is dat er kennelijk geen goed leerplan is voor het spellingsonderwijs. Ik denk dat je als bedenker van de spelling daar serieus werk van moet maken. Ik stel me wel een tien-jarig leerplan voor, van 6 tot 16 jaar, stap voor stap en van niveau naar niveau. En ik denk dat Onze Taal ook op dit punt onderwerpen laat liggen en ze te veel zijn gefocust op de witte spelling, die er vooral is voor oudere, hoogopgeleide, boze mensen.

Misschien moet die hele tussen-n wel in alle gevallen geschrapt worden. Je spreekt hem toch nooit uit. Maar de witte spellers zeggen, het is een keuzevrijheid, pannekoek of pannenkoek, net als bij de tussen-s, spellingregel of spellingsrgel. Maar de tussen-s is een kwestie van uitspraak en niet van spelling

DJ

_________________________________________________

- 2 -

Op de nieuwsgroep nl.taal reageerde iemand die het er totaal niet mee eens is. Hij is tegen een standaardspelling en voor ruimte voor een eigen spellingstijl. De spellingchecker lijdt alleen maar tot juist nog slechter spellen. En ja, zo heb ik er ook over gedacht, maar ik ben van mening veranderd. Als je de spelling vrijlaat dan zullen er meerdere spellingen gaan circuleren, een complete anarchie. En de overheid, in de juridische wereld of het ANP zullen toch een standaardspelling blijven hanteren. Juist door internet lezen mensen steeds meer teksten uit verschillende bronnen. De spelling vrijlaten leidt tot verschillende basale schrijfstijlen waar ik niet voor ben, ik ben voor uniformiteit. Ik vind dat er best nog wel wat te verbeteren valt aan de groene spelling, maar tot die tijd moeten we ons bij de standaarspelling van nu neerleggen. En door de spellingchecker is foutloos schrijven dichterbij gekomen, en wie schrijft er nog wel eens iets met de hand?

DJ

_________________________________________________

- 3 -

Op het taalforum van Onze Taal heb ik onlangs een poll geplaatst. Er is weinig reuring op het forum dus conclusies uit die paar stemmen zijn niet te trekken. Maar de vraag was:

Wat vindt u van de spelling?

- Ik ben voor de groene spelling als standaardspelling
- Ik ben voor de witte spelling als standaardspelling
- Ik ben tegen iedere standaardspelling

www.onzetaal.nl - forums - poll

DJ

_________________________________________________

- 4 -

Op vrijdagmiddag 28 oktober 2011 heb ik nog een poging ondernomen op het taalforum van Onze Taal om tot de kern te komen en om een discussie te starten.

www.onzetaal.nl/forums - Nieuwe editie Witte Boekje - Een discussie

DJ

_________________________________________________

- 5 -

De Schrijfwijzer van Renkema heeft mij leren schrijven, maar hij is ook de auteur van de leidraad. Toch is hij kritisch over de groene spelling en heeft hij er een boekje over geschreven.

www.janrenkema.nl

DJ

_________________________________________________

- 6 -

Opiniestuk van taalkundige Marc van Oostendorp in de NRC-Next van 27 oktober 2011.

www.vanoostendorp.nl - Laat de spelling maar aan ons over

Ik heb een reactie geschreven en gestuurd naar de redactie van NRC-Next. Geen enkele reactie ontvangen.

-

Voor een uniforme spelling 1

Op 27 oktober verscheen er een artikel van Marc van Oostendorp in de NRC-Next waarin hij pleitte voor afschaffing van de groene spelling. De overheid zou zich niet moeten bemoeien met de spelling. Maar dat er spellingsregels nodig zijn staat voor hem niet ter discussie. Spellingsvormen zouden vanzelf ontstaan en op ten duur een norm worden.

Ik denk dat het vanzelf ontstaan van een spellingsnorm een ijdele hoop is waarvan alleen maar valt te verwachten dat er een totale spellingsanarchie losbreekt en iedereen naar zijn eigen inzicht gaat spellen. Ik pleit dan hoe dan ook voor uniformiteit in de spelling, te beginnen in het onderwijs. Want hoe zou een vrije spelling in het onderwijs aan kinderen onderwezen moeten worden? Een onmogelijke opgave en met hopeloze vooruitzichten.

Het verzet tegen de groene spelling komt vooral uit de hoek van hoog-opgeleide taalliefhebbers die zelf willen beslissen over hun spelling. Ze weten het beter dan het groene boekje en pleiten daarom voor een witte of vrije spelling. Hoogtepunt in de discussie is nog steeds de vraag, wel of geen tussen-n? Maar er groeien nu al generaties op met de groene spelling en velen voelen niets bij de pannekoek zonder tussen-n. Die hele regel van ťťn pan en ťťn koek is totaal niet meer bekend onder jongeren. Het is nu een probleem van oude mensen dat zich vanzelf oplost.

Marc van Oostendorp wil wel regels behouden, maar wie die regels dan opstelt is onduidelijk. Bovendien zou het maar gaan om een handjevol, voornamelijk nieuwe woorden. Waarom dan al die ophef en verzet tegen de groene spelling? Waarom zou je je juist niet neerleggen bij een afgesproken spelling van die weinige woorden? Maar het verzet zit dieper en zijn velen vaak op vage, ideologische gronden tegen iedere rol van de Nederlandse Taalunie.

Spellen is een kwestie van gewenning en aanleren, vaak ook willekeur, en of dat nu door de overheid wordt opgelegd of door het vaststellen van een vage norm door woordenboekenmakers. Het is naar mijn idee lood om oud ijzer, met wel het gevaar dat er bij het loslaten van de groene spelling talloze willekeurige spellingsvarianten bijkomen. Ik vind dat ongewenst.

En in deze tijd lezen we steeds meer teksten via internet en is standaardisering van de spelling juist een zegen voor een uniform leesgemak. Gewone mensen die officiŽle teksten moeten schrijven hebben vaak geen houvast aan hun eigen inzichten en willen volgens de gangbare regels zo goed mogelijk spellen. Ook door het gebruik van de spellingchecker is dit bereikbaar geworden.

Ik ben het ook niet met alles eens in de groene spelling, maar als je die wilt veranderen, zoek dan de Taalunie op, of de politiek en maak je sterk voor wijzigingen in een standaardspelling. Tot die tijd leg ik me neer bij de groene spelling.

DJ - 4 november 2011

_________________________________________________

- 7 -

De hele aanleiding voor deze pagina was de aankondiging dat er in november 2011 een nieuwe editie zou verschijnen van het Witte Boekje. Dat is nu aanstaande en de spellinggids is nu al te bestellen. Op de site van Onze Taal staat er een advertorial.

www.onzetaal.nl - het-witte-boekje-editie-2012

En toen toch nog een uurtje achter de pc gaan zitten om nog eens een keer mijn argumenten op een rijtje te zetten. Ik heb het stuk gestuurd naar de opinie-rubriek van de NRC. Ik kreeg snel antwoord dat ze het artikel niet plaatsen omdat de discussie al in 2006 uitvoerig in de krant is gevoerd.

-

Voor een uniforme spelling 2

Zojuist heeft het Genootschap Onze Taal een tweede, uitgebreide versie uitgebracht van het Witte Boekje. Hierin staat de woordenlijst met alternatieve spellingen die afwijken van de voorgeschreven groene spelling van de Nederlandse Taalunie. De woordenlijst van de witte spelling is in 2006 ontstaan als reactie op de groene spelling zoals die in 2005 werd vastgesteld door de Nederlandse Taalunie. Diverse kranten, waaronder de NRC, hebben zich bij de witte spelling aangesloten. Maar waarom, vraag ik mij af?

Nu kun je twisten of de ene spelling beter dan de ander is, maar de principiŽle vraag is of je voor of tegen een standaardspelling bent. De witte spellers zijn daar op tegen en willen een aantal gevallen vrij laten hoe je bepaalde woorden spelt. Toch willen ze zich wel aan de meeste, bestaande regels houden, maar wie die regels dan opstelt is onduidelijk. Bovendien gaat het maar om een handjevol, voornamelijk nieuwe woorden. Waarom dan al die ophef en verzet tegen de groene spelling? Waarom zou je je juist niet neerleggen bij een afgesproken spelling van die weinige woorden? Maar het verzet zit dieper en zijn velen vaak op vage, ideologische en emotionele gronden tegen iedere rol van de Nederlandse Taalunie.

Ik zal een aantal redenen noemen waarom ik voor de groene spelling ben. Er groeien nu al generaties op met de groene spelling en jongeren voelen bijvoorbeeld al niets meer bij de pannekoek zonder tussen-n. Die hele regel van een pan en een koek is niet bekend. Het is nu een probleem van oude mensen dat zich vanzelf oplost. Daarnaast lezen we via internet steeds meer verschillende media en dan is uniformiteit in spelling gewenst voor een prettig leescomfort. Gewone mensen die officiŽle teksten moeten schrijven hebben vaak geen houvast aan hun eigen inzichten, of alternatieve spellingen en willen volgens de gangbare regels zo goed mogelijk spellen. Bovendien is de groene spelling tegenwoordig voor velen praktisch bereikbaar door de diverse spellingcheckers en de woordenlijst op internet.

Het verzet tegen de groene spelling komt vooral uit de hoek van hoog-opgeleide taalliefhebbers en de journalistiek, die zelf wel menen te beslissen over hun spelling. Ze weten het beter dan het groene boekje en pleiten daarom voor een witte of vrije spelling.

Spellen is een kwestie van gewenning en aanleren, vaak ook willekeur, en of dat nu door de overheid wordt opgelegd of door het Genootschap Onze Taal met hun Witte Boekje Het is naar mijn idee lood om oud ijzer, met wel het gevaar dat er bij het loslaten van de groene spelling talloze willekeurige spellingsvarianten bijkomen. Ik vind dat ongewenst.

Op een punt stelt de witte spelling een keuzevrijheid voor; wel of geen tussen-n. Waarom juist deze regel wordt vrijgelaten is me niet duidelijk. Wel wordt hij verdedigd met een vergelijking met de tussen-s die in de groene spelling wel vrij wordt gelaten. Maar dat is een uitspraakkwestie. Of je spellingprobleem of spellingsprobleem schrijft is naar mijn idee geen speliingskwestie. Je schrijft het zoals je het zegt, terwijl een tussen-n nooit wordt uitgesproken. En hoe wil je dit soort keuzevrijheden onderwijzen aan kinderen?

Een discussie over de groene en witte spelling is rond 2006 al eens breed gevoerd. Toch is het interessant om nu na vijf jaar groene spelling de balans weer eens op te maken. De groene spelling raakt steeds meer ingeburgerd en de diverse media die wit willen spellen zijn op hun site niet altijd consequent meer. Ook op de internetpagina's van de NRC kom je veelvuldig de pannenkoek tegen met een tussen-n. Ik zou het Witte Boekje niet kopen (en waarom niet gratis online zetten?) en me verder verdiepen in de regels en leidraad van de nu gangbare spelling. Daar is veel over te vinden op internet en op de site van Beter Spellen kun je dagelijks je kennis testen. Bovendien is foutloos spellen een uitdaging die intellectueel heel bevredigend kan zijn. Ik heb er in ieder geval plezier in. En dan zou je nu de spelling van woorden in een dikke pocket van 772 pagina's gaan opzoeken? Een achterhoedegevecht met internet en je smartphone overal, sneller en voor niks bij de hand. Maar voor Onze Taal en de uitgever moet de schoorsteen natuurlijk ook roken.

Ik ben het ook niet met alles eens in de groene spelling, maar als je dat wilt veranderen, zoek dan de Taalunie op, of de politiek en maak je sterk voor wijzigingen in de spelling. Tot die tijd leg ik me neer bij de groene standaardspelling, onder het motto, of je nu door de hond of de kat wordt gebeten.

DJ - 10 november 2011

Ik heb me terdege gerealiseerd dat mijn stellingname nogal wat mosterd na de maaltijd is. De discussie is al eerder gevoerd, alleen heb ik die toen niet gevolgd. Bovendien was ik tot begin dit jaar ook een witte, zo niet vrije speller. Ik vond het niet eenvoudig om alle argumenten bij elkaar te zetten. Je kan er snel van alles bijhalen. Ik ben tevreden dat deze pagina er nu is, maar ik ben er voorlopig wel even helemaal klaar mee. Bedankt voor de aandacht en het was mij een genoegen.

DJ - 11 november 2011

2 maart 2016

Ingezonden brief gestuurd naar het tijdschrift van Onze Taal voor hun rubriek Reacties.

In het oktobernummer van Onze Taal van vorig jaar, is mij duidelijk geworden dat de witte spelling in naam is afgeschaft, maar Onze Taal blijft met hun Spellingwijzer alternatieve spellingen geven en laat ook de tussen-n nog steeds vrij. Op zich ben ik het met veel punten eens, maar ben voor een standaardspelling. want gewone mensen willen en kunnen ook vaak niet kiezen, ze willen precies weten hoe je een woord eenduidig correct spelt. Alternatief spellen is voor hoger-opgeleiden. Een standaardspelling is juist democratisch en hoort niet alleen verplicht gebruikt te worden door het onderwijs en de overheid, maar is ook wenselijk voor iedereen.

En de Taalunie is dus aan het opschuiven. Ik schreef vandaag in een mail naar de Taalunie:

<< Ik ben voor een standaardspelling, maar vind wel dat de groene spelling danig mag worden aangepast op punten zoals Onze Taal die al jaren aangeeft. Wat mij dan ergens wel stoort, is dat er steeds meer taaladviezen van de Taalunie online staan waar min of meer wordt verwezen naar de alternatieve spellingen, alsof die ergens ook wel zouden kunnen. Alsof een club van vegetariŽrs toch een beetje reclame maakt voor een bitterbal. >>

In een antwoord werd mij geschreven dat de Taalunie wel rust wil aan het spellingsfront, maar wel verder in constructief overleg gaat met Onze Taal voor eventuele aanpassingen binnen de bestaande regels. Een goede ontwikkeling.

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Hieronder nog een hele appendix met een oud verhaal over spelling van mij. Voor de liefhebber en doorzetter.

De Witte Spelling is mislukt

2006 - 2011

____________________________________

Amsterdam, 21 juni 2011

____________________________________

Beste mensen van Onze Taal,

Ik las ergens op de website van Onze Taal dat er weer een nieuwe druk komt van de Witte Spelling. Nu vraag ik mij af wat er van de Witte Spelling na vijf jaar terecht is gekomen. Ik denk weinig. Alle kritiek lijkt verstomd en door het gebruik van de groene spellers kom ik maar zelden Witte Spelling tegen. Kijk je op de site van de Witte Spelling dan is daar al jaren niks meer aan toegevoegd. Ook is nergens een online spellingslijst te vinden. Hoe kun je dan ooit je ideeen verder verspreiden?

Maar nu na vijf jaar ben ik ook tegen de Witte Spelling. Het biedt te veel vrijheid om naar eigen inzicht te spellen, terwijl het onderwijs juist vraagt om uniformiteit. Enfin, die discussie is toen al uitgebreid gevoerd. Maar zou het geen idee zijn om nu eens het effect van de Witte Spelling te evalueren? Bij voorbeeld op de straks nieuwe website van Onze Taal. Mijn stelling zou dan zijn:

De Witte Spelling als alternatief voor de Groene Spelling is mislukt.

Met een knipooog. www.wittespelling.nl Met vriendelijke groet,

DirkJan Vos
(Amsterdam - Den Haag - 1960)

____________________________________________

Geachte heer Vos,

Hartelijk dank voor uw e-mailbericht.

Wij zijn met veel plezier bezig aan een nieuwe druk van het Witte Boekje - dat de uitgever er toch brood in zag, deed ons goed. Tegelijkertijd zijn we fondsen aan het werven voor een wittespellingsite, waar we ook al tamelijk uitgewerkte ideeŽn over hebben. Dat de witte spelling 'mislukt' is, is dus een stelling die we niet onderschrijven. Integendeel: wij mogen (net als u met een knipoog) graag uitroepen: 'Iedereen spelt wit!', bijvoorbeeld als we 'naar hartelust', 'beloftenelftal' en '24-uursstaking' tegenkomen in 'groene' media.

U ging er kennelijk van uit dat de witte spelling de groene spelling wilde 'verdringen' of in elk geval naar de kroon wilde steken. Dat is echter nooit onze ambitie geweest. We hebben er ook de mankracht niet voor. Onze 'partners' in de witte spelling (NRC, Trouw, Volkskrant, de NOS, uitgeverij De Geus) hebben andere dingen aan hun hoofd dan een hele 'witte beweging' op te zetten (namelijk: hun dagelijkse werk). Ook bij Onze Taal - met zijn dertien werknemers, en een budget dat slechts een fractie is van wat de Nederlandse Taalunie aan spelling kan uitgeven - is spelling lang niet het enige onderwerp.

Het Witte Boekje bevat inderdaad veel variatie. Een groot deel daarvan komt echter ook voor in het Groene Boekje, al valt dat misschien minder op (zie ook dit advies op onze website: http://www.onzetaal.nl/advies/varianten.php).

Bovendien verschillen Van Dale en het Groene Boekje op nogal wat punten. En waar wij het telkens aangeven dat we een andere spelling dan het Groene Boekje hanteren, doet Van Dale dat niet. Voorbeelden zijn 'kwissen/quizzen' (het werkwoord) en 'tandplak', 'plaque'/'plak': al deze vormen staan ook in Van Dale, terwijl dat zelfs een spellingkeurmerk van de Nederlandse Taalunie heeft. Om over verschillen als 'actievoeren (GB)/actie voeren (VD)', 'biblebelt (GB)/Biblebelt (VD)', 'blindstaren, zich - (GB)/zich blind staren op (VD)', 'ditjes-en-datjes (GB)/ ditjes en datjes (VD)' nog maar te zwijgen. Zo bezien bevat de 'groene spelling' ook talloze varianten. Het is alleen maar natuurlijk dat een levend organisme (taal) - naast vaste kernafspraken die breed geaccepteerd zijn, zoals de werkwoordspelling - allerlei variatie vertoont ten aanzien van onderwerpen als los/aaneen/streepje en hoofdletters of kleine letters, waarvoor er soms geen duidelijke criteria zijn.

In de Technische Handleiding (het basisdocument van de officiŽle spelling, gepubliceerd in 2009) staan passages als: "In de Woordenlijst 2005 is geen van de samenstellingen met 'zielen-' als versteende samenstelling opgevat, met inbegrip van 'zielenpiet', 'zielenpoot' en 'zielenrust'. Het is denkbaar dat toekomstige taalgebruikers zulke samenstellingen als versteend zullen aanmerken en dat kan op basis van de bestaande regels dus gevolgen hebben voor de schrijfwijze ervan."

"We zien de schrijfwijze van veel afkortingen in de loop van de jaren evolueren in de richting van een verdere aanpassing aan het algemene Nederlandse spellingsysteem. Hoofdletters worden vervangen door kleine letters, bijvoorbeeld 'Internet? internet' (international computer network), of zijn op weg daarnaartoe, bijvoorbeeld 'ICT ? ict', en koppeltekens vallen mettertijd weg, bijvoorbeeld 'e-mailen ? emailen'."

"In de praktijk is er een tendens om letterwoorden en verkortingen helemaal gelijk te schakelen met gewone woorden (zie ook 8.4.1.1 en 8.4.1.2). In samenstellingen, afleidingen en flexievormen beginnend met een letterwoord of verkorting wordt dan het tweede lid, het afleidings- of flexieachtervoegsel aan het letterwoord of de verkorting vast geschreven zonder liggend streepje of apostrof, tenzij het letterwoord of de verkorting op een hoofdletter eindigt. De gewone regels van medeklinkerverdubbeling en klinkerbotsing (liggend streepje of trema) gelden hier dan ook.

Voorbeelden: - Agalevpartijcongres, Arbowetinvoering, Beneluxland, Cito-overleg, Citotoets, Erasmusstudent, Riaggmedewerker, Sabenavlucht, Unicefkaartje, Wajonguitkering."

(Zie: http://taalunieversum.org/spelling/download/technische_handleiding.pdf.)

In het licht van deze passages zijn veel 'witte' keuzes uit 2006 ineens een stuk minder 'anti-groen', bijvoorbeeld 'ict/ICT' en 'dna/DNA' als varianten aanbieden, aangeven dat 'zielepiet' en 'zielepoot' de frequentste vormen zijn en kiezen voor 'Beneluxland' en 'Citotoets' (zonder streepje).

Met vriendelijke groet,

namens de Taaladviesdienst

_______________________________________________

Beste Taaladviesdienst,

Hartelijk dank voor uw uitgebreide reactie. En misschien ben ik juist ook aan het verkeerde adres om kanttekeningen te zetten bij de Witte Spelling, aangezien Onze Taal het kennelijk wel een succes vindt. Wellicht moet ik me richten op het onderwijs en de universiteiten waar de Groene Spelling wel gewoon wordt gehanteerd. Liever zag ik ergens een discussieplatform om hierover met anderen van gedachten te wisselen, maar ja discussie en taal, dan laaien de emoties snel op en ik denk dat om die reden er niet gediscussieerd wordt op internet. Ik vind dat wel heel jammer.

Ik heb de aanloop naar de Groene en Witte Spelling rond 2005 gemist. Ik heb toen wat over de nieuwe regels gelezen, maar ook ik was onthutst over de pannenkoek. Dat zou ik echt niet gaan schrijven. Borreltafelpraat. Maar toch had ik besloten om me te richten op de Groene Spelling, ik hou van het spel van foutloos spellen en ik heb twee kinderen die er mee te maken hebben. Ik kom daar later nog even op terug.

Maar in de afgelopen jaren heb ik redelijk veel met taal gedaan en ik ben de leidraad en Groene Spelling steeds beter gaan kennnen. Een soort van studie-permanente. Een leerproces. Ik heb de elektronische Van Dale, de Woordenlijst en niet te vergeten de Open Taal Speller. En dan nog de leidraad en de talloze taaladviezen. Ik ben toen ook nog gaan zoeken naar oude discussies over het onderwerp, maar ik ben geen kenner van al die oude discussies. Wat dat betreft haal ik nu een oude koe uit de sloot. Maar dat is nu juist het punt. We zijn nu vijf jaar verder en hoe staat het ermee?

Ik stelde eerder dat de Witte Spelling is mislukt. Ik had ook kunnen schrijven, de nieuwe Groene Spelling is een succes. Ik heb vanuit mijzelf en brede omgeving opgemerkt dat vrijwel iedereen met behulp van de speller zo goed mogelijk probeert te spellen. Misschien af en toe nog een pannekoek, maar voor de rest wil iedereen de leidraad volgen. Het onderwijs is er ook zeer tevreden mee. Mijn zoon van zeventien kan de regels voor de tussen-n zelf benoemen en goed toepassen. Hij schrijft gewoon pannenkoek. Laatst zag hij ergens pannekoekhuis staan op een zaak en het stoorde hem dat er geen n stond.

Principieel is de vraag: sta ik variatie toe in spellen en hoever ga ik daarin? Ik ben voor uniformiteit en standaardisering. De toegestane keuzes van de Witte Spelling zijn veel te ruim, maar ook beperkt. Waarom dan ook geen vrije keuze in het gebruik van c's en k's om iets te noemen. Ik wil een eenduidig woordbeeld zien en eigenlijk geen keuzemogelijkheid. Bovendien maakt de Witte Spelling juist ook weer voorkeuren en willen ze op hun manier ook weer beregelen en begrenzen. Het leidt allemaal tot niks. Anders gezegd: ik vind standaardisering belangrijker dan wat er precies wordt afgesproken. Keuzes bieden vind ik geen afspraak.

Dan nog over de variatie. Ik ken twee vrijheden van de Groene Spelling: de tussen-s en het koppelteken. Die tussen-s is een uitspraakkwestie en geen spellingskwestie. Iemand zegt spellingsregel en een ander spellingregel. Die s spreek je dan uit of niet. Bij de tussen-n is dat niet het geval, want vrijwel niemand spreekt een tussen-n ooit uit, in geen enkel woord, altijd zonder n. Maar voor verbijzondering en etymologie is er nu een behapbare regel voor de tussen-n. Ik heb daar jaren over gedaan om me dat enigszins eigen te maken. Ik zat steeds maar vast aan de beperkte logica van de sigarendoos, want in een doos zit meer dan een sigaar, en de kippepoot, want de poot van een kip. De Witte Spelling lijkt ergens progressief, maar is het op dit punt juist niet. Het is behoudend en iedereen schreeuwde moord en brand over de pannenkoek, ruggenspraak en kippensoep. Ik doe daar niet meer aan mee.

Vanwege de keuzevrijheid zijn er nog veel meer woorden die Wit gespeld mogen worden. Ik ben het niet eens met die alternatieven en ga om die reden ook niet op de andere voorbeelden in. Ze zijn niet beter of slechter dan de regels van nu. Ik vind het op hele kleine slakken zout leggen.

En dan ben ik nog allerlei zaken vergeten, of heb ik die bewust maar weggelaten. Maar de NRC en de Volkskrant moeten zich realiseren dat er nieuwe generaties krantenlezers komen die zich storen aan de pannekoek. Voor oudere mensen niet denkbaar. En Onze Taal zou ook een rol kunnen spelen in het verspreiden van het plezier in het spellen met de Groene Spelling. Mooi dat jullie nu die Taalpost voor jongeren hebben.

(door pc-problemen werkt mijn speller ironisch genoeg niet en dus kunnen er gekke fouten staan in mijn reactie. Ik heb er wel over nagedacht, maar alles een beetje ongestructureerd opgeschreven. Ik verwacht geen uitgebreide reactie of een discussie, ik ben al heel tevreden met het antwoord dat ik heb ontvangen. Ik vrees dat voor- en tegenstanders er nooit uit zullen komen.)

Met vriendelijke groet,

DirkJan

____________________________________

Beste DirkJan Vos,

Hartelijk dank voor uw reactie. We gaan altijd op e-mails in, ook (vooral) de kritische. Ik geef u hieronder nog wat punten ter overweging; ik formuleer ze kort, maar dat is geenszins uit ergernis.

- De groene spelling laat drie tussenklanken vrij: de s (vervoerbewijs/vervoersbewijs), -en- (landnaam/landennaam) en -e- (werktuiglijk-werktuigelijk). Alleen voor de tussen-n is in 1995 een heel regelapparaat ontworpen (toen werd de 'pannenkoek' al geÔntroduceerd). Ik citeer uit de Inrichting van de Woordenlijst:

"Indien voor het trefwoord een spel- of vormvariant bestaat, dan wordt naar die variant verwezen door zie ook gevolgd door de spelvariant. Enkele voorbeelden: armoezaaier, zie ook armoedzaaier, bachelormaster, zie ook bama, cyclocrossen, zie ook cyclecrossen, Hindostaan, zie ook Hindoestaan. Dat geldt ook voor samenstellingen met en zonder tussen-s of tussen-en, zoals gelukwens en gelukswens, koerierdienst en koeriersdienst, landnaam en landennaam, rechtsfaculteit en rechtenfaculteit.

In de woordenlijst zijn echter alleen samenstellingen opgenomen die daadwerkelijk in de verschillende bronnen met enige regelmaat werden aangetroffen. Het kan dan ook voorkomen dat bepaalde samenstellingen wel een equivalent hebben met of zonder een tussenletter, terwijl andere dat niet hebben. Vergelijk bijvoorbeeld druggebruik, drugsgebruik en drugkoerier, drugskoerier met drugcontrole, drugsdode, drugslijn."

(Zie: http://woordenlijst.org/leidraad/inrichting_van_de_woordenlijst.)

- De tussen-s wordt toch ook een tussenklank genoemd, zie bijvoorbeeld de Algemene Nederlandse Spraakkunst: http://www.let.ru.nl/ans/e-ans/12/03/02/02/01/body.html.

- Het eerste Witte Boekje verscheen in 1998 (Spellingwijzer Onze Taal, door zijn witte kaft door de gebruikers het Witte Boekje genoemd). Ook hierin weken we soms af van de officiŽle woordenlijst, maar we probeerden wel consciŽntieus de officiŽle regels te volgen. In 2006 verscheen het nieuwe Witte Boekje, waarin we sommige nieuwe regels van het Groene Boekje van 2005 niet overnamen, en de officiŽle tussen-n-regels loslieten. Doordat de media dit boekje 'adopteerden' kreeg deze keuze veel aandacht. Voor ons was het uitbrengen van een ietwat 'eigenwijs' boekje op zichzelf echter geen nieuwe ervaring. Ruim voordat de contacten met de media tot stand kwamen, hadden we al besloten de wijzingen van 2005 uitermate kritisch te bekijken met het oog op de nieuwe uitgave van het Witte Boekje.

- Uit onderzoek is gebleken dat de officiŽle tussen-n-regels voor velen niet-toepasbaar zijn (zie bijvoorbeeld: http://www.onzetaal.nl/dossier/spelling/creten.php). Wij hebben er in 2007 zelf nog onderzoek naar gedaan. Ik citeer uit het onderzoeksverslag: "12,8% van de respondenten spelde alle samenstellingen correct uitgaande van de Groene Boekje-regels. Onder de groep 'overtuigd groene spellers' was dat percentage 25,7%." Het ging overigens om de woorden 'hondenhok', 'klassenstrijd', 'secondewijzer', 'ruggengraat', 'krokodillentranen' en 'gedachtegang' - geen 'moeilijke' woorden dus, zoals uitzonderingen als 'ruggespraak' en ' giraffennek'.

- Het Witte Boekje is geen boekje dat een bepaalde spelling oplegt. Dat was het niet in 1998, en dat is het niet sinds 2006. Het Groene Boekje is nu eenmaal verplicht in het onderwijs en voor ambtenaren; we hebben er noch in 1998 noch in 2006 aan getwijfeld dat dit zou veranderen. Het Witte Boekje is een alternatief voor mensen die het Groene Boekje om wat voor reden dan ook niet (alleen) willen gebruiken. De verschillen hebben inderdaad betrekking op kleine kwesties, dus van een 'scheuring' in de spelling is geen sprake.

- Het Witte Boekje wil - zoals elke spellinggids - zijn gebruikers behoeden voor fouten. Maar naar onze overtuiging zijn woorden als 'zometeen', 'beloftenelftal', 'gestresst', 'Beneluxland', '24-uursstaking', 'gereÔntegreerd' en 'paŽlla' niet 'fout'. Van al deze woorden kan de spelling zoals die hier wordt weergegeven prima beargumenteerd worden. Het Witte Boekje wil de speller die deze woorden op deze manier spelt, steunen: hij maakt geen fout, maar hij maakt gewoon een keuze. Dat is anders bij 'hij bedoeld' en 'tv programma': dit zijn echte fouten, waar gebruikers voor behoed moeten worden.

- De c's en k's hebben we bewust met rust gelaten - al veel eerder was duidelijk geworden dat de meeste taalgenoten hechten aan het woordbeeld. Zelfs woordparen als 'akkoord-accorderen' en 'vakantie-vacant' kunnen hen daar niet vanaf brengen.

- Van 1995 tot 2005 hebben wij geadviseerd over de groene spelling en deze ook zelf gehanteerd. Ook nu krijgt iedereen die ons een vraag stelt een antwoord waarmee hij eveneens in de groene spelling uit de voeten kan - hij hoeft daar niet eens expliciet om te vragen.

U hebt gelijk dat we het nooit eens zullen worden over de stelling 'de witte spelling is mislukt', omdat u vindt dat de witte spelling iets had moeten bereiken (het van de troon stoten van de groene spelling?) wat wij nooit hebben geambieerd.

Met vriendelijke groet,

namens de Taaladviesdienst

_______________________________________

Beste Taaladviesdienst,

Ik had niet meer op een antwoord gerekend, maar toch nog een reactie. Alvast bedankt daarvoor. Er staan dingen in die ik niet wist, of bijkans ben vergeten, zoals de eerste spellingshervorming van 1995. Ik heb nog wel zelf wat aanvullend onderzoek gedaan op internet. Het meest opmerkelijke was een opmerking dat de Taalunie door de Witte Spelling min of meer gebroken heeft met Onze Taal. Is dat nu nog steeds zo? En ik heb me de laatste jaren achtief verdiept in de Groene Spelling, maar ik ben niet een echte kenner of specialist op het gebied van taalkunde. Wel een liefhebber. Ik ben overigens ook geabonneerd op Onze Taal! ;-)

U komt nu met een serie losse alinea's zonder eigenlijk op mijn hoofdpunten in te gaan. En het eerste is dat ik schreef dat ik standaardisering belangrijker vind dan hoe de spelling nu precies in elkaar zit. Ik ben dus geen voorstander voor vrije keuzes in de spelling, vooral ook uit het oogpunt van onderwijs. En als we het hier niet over eens zijn, dan valt de bodem ergens ook uit de consequenties.

En dan herhaal ik nog eens dat ik niet het verband wil zien tussen het vrijlaten van de tussen-s en het vrijlaten van de tussen-n. Ik vind dat twee geheel verschillende zaken. De tussen-s is een uitspraakkwestie en die van de tussen-n een spellingskwestie, want hoe je het ook spelt, pannekoek of pannenkoek, niemand spreekt die tussen-n uit. Het gaat om een optische regel. Op die manier kan ik ook voorstellen om overal de tussen-n maar weg te laten. Probleem opgelost. Maar daar is niet voor gekozen. Ik zou ook graag de set met regels van de Witte Spelling willen zoen voor de tussen-n, die staan niet op de site. Het zijn nu wat algemeen geformuleerde keuzes die je mag maken. De Groene Spelling heeft een duidelijke set regels, of je het daar nu mee eens bent of niet.

Dan nog over die enquete. Logisch die uitslagen, want de meeste mensen moesten en moeten nog wennen aan die nieuwe spelling. Ik was ook aanvankelijk tegen de pannenkoek. Maar als ik 1995 als uitgangspunt neem dan zijn de eerste nieuwe spellers nu rond de dertig. Ik zou daar eens nader onderzoek doen naar de acceptatie van de Groene Spelling. En zoals ik al schreef, mijn zoon van zeventien jaar ergert zich aan de pannekoek! Hij kent dat verhaal van een pan en een koek niet, bij wijze van spreken. Hij wil gewoon op een manier zo goed mogelijk leren spellen. En dan komen jullie aan met het mag ook zonder n. Hoe kunnen jullie dit blijven volhouden en motiveren? En ik bespeur in mijn omgeving ook steeds meer mensen die langzaam de Groene Spelling integraal overnemen vanwege hun speller. Precies zoals ik het ook de laatste jaren heb geleerd.

Ik heb nog wat steekproeven gedaan bij de NRC en die schrijven gewoon overal pannnenkoek en ik zag ook bijvoorbeeld leeuwendeel. De Volkskrant lijkt nog wat aan de Witte kant. En die schrijven dus ook googlen, terwijl de meeste mensen schrijven en leren googelen. Ik snap totaal niet de zin van zo'n alternatieve spelling. Trouwens, het zou mooi zijn als de media buitenlandse persoons- en geografische namen zouden standaardiseren. Nu zie ik heel veel spellingen van Kaddafi. Daar moet ook eigengereidheid bij zitten en afwijken om het afwijken.

Over de kwalitiet van de spellingsregels kun je verschillen. Die discussie kun je voeren binnen en buiten de Taalunie, maar uiteindelijk moeten er knopen worden doorgehakt. Ik vind dat Onze Taal zich daar bij neer zou moeten leggen en juist de Groene Spelling actief zou moeten uitdragen. Een gemiste kans die steeds groter wordt naarmate er steeds minder mensen pannnekoek zullen gaan schrijven.

En laten de Volxkrant en de NRC dat advies maar overnemen.

Met vriendelijke groet,

DirkJan Vos

___________________________________

Reacties kunnen gestuurd worden naar: d.vos35@chello.nl

___________________________________

1

# tjin-tjin #

Spelling zie ik als een klein onderdeel van de taal. Maar als je er mee te maken hebt kan het snel uitgroeien tot een fundamenteel onderwerp. Ik hink op beide gedachten. En dan laat ik de spelling even voor wat hij is. Het is niet meer dan een stuk gereedschap waarmee je schriftelijk communiceert, en het liefst op een manier die iedereen begrijpt en vooral ook niet irriteert. Daarom ben ik ook voor een standaardspelling, met al zijn (kleine) gebreken.

In geschreven taal zijn helderheid, grammatica en stijl veel belangrijker. En op wat natuurtalenten na kun je je daarin ontwikkelen en in verder leren. Het gaat erom hoe je je gedachten en meningen ordent achter je klavier.

Taal verandert, maar mijn stelling is dat na de opkomst van de massamedia na 1945, dat veel minder is gebeurd dan je wellicht juist zou verwachten. Ik kan gesproken woord van vijftig jaar geleden goed verstaan en volgens mij kun je Annie M.G. Schmidt over vijftig jaar nog steeds voorlezen. (En in dat proces is ook de gedachte van de standaardisering opportuun. Ik ben van mening dat de spelling een goed evenwicht heeft gevonden tussen hedendaagse uitspraak en etymologie.)

Met de komst van internet, begin jaren negentig, heeft de taal een enorme push gekregen vanwege e-mail. Tot op de dag van vandaag zijn miljoenen mensen actief met het schrijven van taal, voor van alles. Ik ben ook ooit op dat treintje gesprongen en ik heb het gevoel dat ik er nog steeds opzit. Aanvankelijk ook lange discussies op usenet. Maar nu, 2011? Veel mensen beperken zich in e-mail nog maar tot korte zakelijke mededelingen, ze versturen sms'jes en door het mobieltje en headsets wordt er weer veel geouwehoerd door de telefoon. Daar komt geen spelling aan te pas. Maar voor die schrijvers die er nog zijn en komen; die willen niet meer nix schrijven, de Volxkrant en schrijven gewoon pannenkoek. Gewoon de degelijke spelling van het Groene Boekje. Is ook niet zo moeilijk met een speller. Het geeft mensen voldoening als ze een foutloze tekst kunnen produceren. En voorzover het mogelijk of onmogelijk is, dan ligt dat niet aan de spelling.

Tot u sprak, Prof. Drs. Ing. Theodoor Apebroodje met een biertje naast zijn toetsenbord.

Rowwen Heze (let op de spelling!) - Bestel mar - live 2008 - YouTube

2

# tjin-tjin #

[ Ik ben van mening dat mensen niet alleen in taal zoeken naar de meest efficiŽnte manier, maar juist ook kiezen voor onderscheid. Woorden zijn unieke letterbeelden die je hoe dan ook moet onthouden, hoe je ze ook spelt. Het gaat er op de lange termijn om hoe vaak je van dat onthouden moet wisselen. En dat onthouden schraag ik ook op ons vermogen om andere talen te leren. Een compleet vreemde taal met andere spelling, uitspraak, enzovoorts. Onze hersens hebben de capaciteit om steeds die verchillende varianten te kunnen maken. Wellicht zit er ook een drijfveer bij om de hersenen van nieuwe woorden te voorzien. En in je gedachten bouw je naar regels om de werkelijkheid te organiseren, vast te leggen en weer te reproduceren op je eigen manier. Fascinerend. Maar wie denkt er nog verder over na? ]

3

@ tjin-tjin @

Het is ergens een afgekauwd onderwerp uit 2006 dat ik niet gevolgd heb destijds. Nog een lang artikel gevonden ten faveure vab de Groene Spelling. Ik zie het nog scherper voor mijn gevoel:

Eigen kwoot:

"En nu vijf jaar later is naar mijn idee de Witte Spelling een achterhoedegevecht. Jongeren hebben geen moeite met de Groene Spelling en ik constateer dat een Witte club als de NRC ook gewoon pannnenkoek is gaan schrijven. De Witte Spelling is een achterhaalde protestbeweging."

Opinie-artikel gevonden op de site van de Taalnunie uit 2006. taalunieversum.org/spelling/reacties/alle_media_zouden_het_groene_boekje_moeten_volgen

________________________________________

Op de nieuwsgroep nl.taal op 1 juli 2011

[...]

Ik ga me niet weer in de casuÔstiek bewegen. Ik heb bij alle aangehaalde voorbeelden aangetoond dat ze goed en eenduidig zijn te spellen volgens de leidraad en ook waarom.

Mensen willen zich niet neerleggen bij bepaalde onlogische regels of de vele uitzonderingen, of beter gezegd, nuances. Dat is dan een keuze, er staat geen enkele sanctie op. Ik heb er voor gekozen om de standaarspelling in zijn geheel over te nemen. En ja, daar heb ik zo'n drie jaar over gedaan. Dat komt omdat ik er geen dagelijkse studie van heb gemaakt -ik heb ook geen cursus gevolgd- maar ik ben aan de hand van voorbeelden die ik tegenkwam de regels gaan bekijken en leren. Het eindpunt was kort geleden toen ik besloot om me in zijn geheel bij de Groene Spelling neer te leggen en ook de tussen-n te gaan gebruiken. Ik schrijf nu ook pannenkoek. Het aardige van het leerproces vond ik dat je het prima alleen kan doen via internet en met de verschillende bronnen die daar voorhanden zijn, zoals de leidraad en de vele taaladviezen. Ook de speller is een nutig hulpmiddel bij het leren van de spelling. En ik heb meerdere redenen om me aan te sluiten bij de Groene Spelling, maar die ga ik verder niet noemen. In het onderwijs worden kinderen volgens een lang didactisch traject vertrouwd gemaakt met de regels. De ballast van vorige spellingen hebben ze niet. Ouderen hebben dat wel, maar dat is voor mij geen reden om dan maar op eigen houtje te gaan spellen.

Ik ben van mening dat met vorige spellingshervormingen de spelling verder is vereenvoudigd en gestandaardiseerd. Ik zie daar nu wel een werkbaar evenwicht in die lang zou kunnen stand houden. Maar dat kan ik natuurlijk niet bewijzen. Het zou goed kunnen dat er in de toekomst nog wel wat kleine aanpassingen zullen plaatsvinden, maar die acht ik marginaal. Niemand wil een gefonetiseerde taal en mensen willen naar mijn idee juist onderscheid maken in de geschreven taal. Dat is een hypothese van mij en die aanluit bij de soms gedetailleerde regelgeving. Geldt ook voor bijvoorbeeld het onderscheid tussen ik vind en hij vindt.

En wat is het alternatief voor bijvoorbeeld het gebruik van een kleine letter of een hoofdletter? Alle naamwoorden maar met een kapitaal, of alles maar met een kleine letter? Ik vind dat niet mooi, elegant of logisch. De vuistregel is dat je duidelijke eigennamen en geografische namen met een hoofdletter schrijft en de rest met een kleine letter. Voor details en bij twijfel kun je de woordenlijst of de leidraad raadplegen. Geldt ook voor de tussen-n. Want wat is het alternatief? Weer terug naar de hopeloze verwarring rondom woorden als boerekool of boerenkool, schapevlees of schapenvlees? Nee, zeggen de tegenstanders, die tussen-n laten we dan maar vrij. Voor de uniformiteit en standaardisering ben ik daar op tegen. En soms/vaak is het leren van spelling ook domweg het letterbeeld onthouden. Zo heb ik al mijn vreemde talen leren schrijven.

Enzovoorts. Ik ga dit stukje niet nog langer maken. Bovendien schrijf ik hier niks nieuws en heb ik het allemaal al meerdere malen beschreven. Ik heb er gewoon aardigheid in om zo goed mogelijk te spellen volgens de leidraad. Daar kun je je verbeten tegen verzetten, of juist meedoen met het spel en er taalplezier aan beleven. Ik heb voor het plezier gekozen.

_______________________________________

De Leidraad

woordenlijst.org/leidraad

_______________________________________

Waar moet een goede krantenkop aan voldoen?

De kop mag niet dubbelzinnig zijn
Het moet een lopende zin zijn
Weglaten van lidwoorden, behalve bij staande uitdrukkingen
Gebruik geen van, tenzij een staande uitdrukking

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl