Op het einde van het jaar regent het weer lijstjes. Ik heb wel wat met lijstjes, maar met de relativering dat ze nergens toe dienen. Zo zijn er sinds een paar jaar een aantal elkaar beconcurrerende lijstjes met het woord van het jaar. De eerste dit jaar was het INL (Instituut voor Nederlandse Lexicologie). Die vroegen om het mooiste en lelijkste woord van 2012. Het mooiste woord werd pandapunten en het lelijkste Grexit. Vervolgens kwam de Van Dale in de race met als uitslag Project-X-feestje, met op twee bangalijst en op de derde plaats inbrekersrisico. Daarna nog de uitverkiezing van het mooiste dialectwoord van het jaar, wat pieneköttel uit de Achterhoek is geworden. Het betekent een zuinig of precies persoon. Maar dan zijn we er nog niet. Het Genootschap Onze Taal gaat op 31 december nog bekend maken wat volgens hun poll het meest kenmerkende woord is geworden van 2012. Je kan nog tot en met 30 december stemmen. Dit zijn de tien genomineerde woorden.
appen
bangalijst
facebookfeestje
gangnamstijl
higgsdeeltje
inbrekersrisico
nivelleringsfeestje
pandapunt
plofkip
tweede scherm
Hoewel we in een tijd leven van veel veranderingen en versnellingen blijkt uit mijn eigen waarneming en onderzoek dat er maar weinig echt nieuwe woorden bijkomen en de meeste mode-woorden over een tijdje al weer vergeten zijn. Toch heb ik een kleine radar aanstaan om nieuwe woorden, neologismen, op te merken in het nieuws. En als ik wat tegenkom stuur ik die op naar de site van nlterm.org. Mijn laatste bijdrage was de betaalmuur, de muur die digitale nieuwssites willen optrekken om je voor hun artikelen te laten betalen. Het is nog een recent woord en het is afwachten of het echt gaat doorbreken. Maar er zijn ook nieuwe woorden die ontbreken, zoals het inmiddels bekende woord dreigtweet.
Hoe dan ook heb ik nooit een voorkeur voor het woord van het jaar. En van het woord pandapunt had ik voor de lijstjes nog nooit gehoord. Het is een studentenwoord voor de tijd dat iemand geen seks heeft. Twee maanden geen seks zijn twee pandapunten, zo heb ik begrepen. Ik wist weer wel wat gangnamstyle is, een paardrij-dansje op Koreaanse housemuziek, maar bovendien weet ik inmiddels dat Gangnam een sjieke wijk is in Seoul. De plofkip bestaat al jaren, maar kwam dit jaar breed in het nieuws door acties van Wakker Dier. Voor het higgsdeeltje had ook het synoniem God-deeltje uitgekozen kunnen worden, wellicht nog wel treffender. Ook geen plaats voor Project-X-feestje, maar wel het ruimere begrip facebookfeestje. Het tweede scherm vind ik wellicht het meest overtuigende nieuwe begrip, maar het is me om het even.
Dan is er sinds een aantal jaren nog de verkiezing van de website Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS). Ze ontvangen door het jaar heen veel grappige mails (met bron en foto) en in december maken ze een keuze uit de aardigste inzendingen. Er kan nog tot en met de 29e gestemd worden. Dit jaar zijn de genomineerden:
verstopt fruittaartje
twee tot zes jarigen
lange woordenangst
Rijks museum
dames hakken
oude kaaskroketten
Ik ga voor twee oude kaaskroketten met mosterddressing.
De mazzel!
MobyDirk
Amsterdam – 24 december 2012 – Den Haag – 1960 - # 24
Kies het woord van 2012 - onzetaal.nl
[ De lezers kozen plofkip tot het woord van het jaar. ]
Kies het leukste verkeerde spatiegebruik van 2012 - spatiegebruik.nl
[ Rijks museum is de nummer 1 geworden. ]