Koninginnedag

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl

Amsterdam - Den Haag 1960

§ Het is binnenkort weer Koningsdag. Moeilijk om aan het woord te wennen als je al je hele leven Koninginnedag op je tong hebt liggen (konejin). Maar het feest is al decennia hetzelfde. Veel vrijmarkten, eten en drinken en muziek. En hopen op goed weer.

Toen Willem-Alexander werd geboren op 27 april 1967, weet ik nog goed dat er op de lagere school op beschuit met blauwe muisjes werd getrakteerd. Ook meen ik me nog de kanonsschoten op het Malieveld te herinneren, precies om twaalf uur en dat konden we op school in het Bezuidenhout goed horen. En nu is het op zijn verjaardag Koningsdag.

Zolang ik me kan heugen was er vroeger nooit wat te beleven op Koninginnedag in Den Haag. Hier en daar op een sportterrein wat sport en spel voor kinderen, zaklopen en koekhappen, maar dat vond ik zo saai dat ik daar de deur niet voor uitging. Ik keek naar het defilé op Soestdijk op de televisie. Ook slaapverwekkend, maar er gebeurde wat. Mogelijk heb ik als jonger kind nog wel op die dag 's avonds in een lampionnenoptocht meegelopen. Vage beelden.

Pas eind jaren tachtig kwam er in Den Haag beweging in met de Koninginnenach, een mooi feest, maar na een geweldige eerste editie werd de sfeer steeds uitbundiger, meer mensen en helaas meer agressie. Het bestaat niet meer en nu wordt er op Koningsdag zelf van alles georganiseerd en is er ook een vrijmarkt in Den Haag. Op de avond voor Koningsdag is er nog het succesvolle Life I Live festival dat mikt op de echte muziekliefhebber.

Maar al midden jaren tachtig maakte ik kennis met Koninginnedag in Amsterdam. Maar hoe zat dat precies met die feestdag vroeger?

Het feest is eind negentiende eeuw ontstaan toen prinses Wilhelmina nog klein was met een Prinsessedag. Op 31 augustus 1898 toen ze achttien jaar werd (en ingehuldigd als koningin) is Koninginnedag begonnen.

Op Wikipedia lees ik verder:

Tot aan de Tweede Wereldoorlog was 1 mei, de Dag van de Arbeid, de concurrent van Koninginnedag. De socialisten, sociaaldemocraten en communisten vierden 1 mei met grote optochten en feestelijkheden. Die dag had een politiek karakter. In het zeer verzuilde Nederland vierden de aanhangers van de anti-monarchistische SDAP Koninginnedag niet, de burgerlijke partijen vierden op hun beurt op 1 mei de Dag van de Arbeid niet. Wat nationale feestdagen hadden kunnen zijn, werden dagen waarop de verdeeldheid van Nederland werd benadrukt.[5] Pas na de Tweede Wereldoorlog toen de sociaaldemocraten zich met de monarchie hadden verzoend werd Koninginnedag een feestdag voor alle Nederlanders. De Dag van de Arbeid raakte in brede kringen in vergetelheid.

De verzuiling dus ...

Nadat koningin Juliana haar moeder Wilhelmina in 1948 had opgevolgd, werd vanaf 1949 Koninginnedag gevierd op haar verjaardag, 30 april. Dat was toen nog geen nationale feestdag en mensen gingen nog naar hun werk. Later werd het voor iedereen een vrije dag.

Op 30 april 1980 wordt prinses Beatrix de nieuwe koningin en handhaaft de geboortedag van haar moeder voor Koninginnedag.

En dan weet ik het niet meer precies wanneer al die gekte met de vrijmarkt is begonnen, met name in Amsterdam. Het kan al eerder zijn ontstaan in Utrecht, waar het van oudsher ook populair is. Later in de jaren tachtig verrast de niet zo populaire koningin Beatrix Nederland met een bezoek aan de Jordaan op 30 april en wordt ze 'spontaan' door een man gezoend. Het ijs was gebroken, maar nog steeds is nooit opgehelderd of de kus echt spontaan was, of geënsceneerd. Wat maakt het uit.

En rond die jaren kwam ik op de vrijmarkt in Amsterdam vanwege mijn vriendin die weer in Amsterdam woonde. Ik vond het altijd reuzegezellig met veel lekkere eetstandjes en mensen die hapjes vanuit huis aanboden. Ik herinner me nog levendig een broodje lauw speenvarken, direct van het spit. Een engeltje op je tong. Later werd dat allemaal fors aan banden gelegd vanwege voedselhygiëne. Maar eerst was het echt smullen. En veel rondlopen - Vondelpark, Amstelveld, Middenweg - en ik hield altijd de spulletjes op kleedjes in de gaten, op zoek naar viewmaster-dingen en 8-mm-filmpjes. Later toen de kinderen kwamen ook wel kinderspul goedkoop gekocht, waaronder playmobile en cd's en cassettes met kinderhoorspelen en sprookjes. Leuke aankopen gedaan.

En toen de kinderen wat ouder werden en ze zelf muziek konden maken, hebben we ze op de vrijmarkt te werk gesteld. Konden ze aardig wat mee verdienen. Kostelijke dagen met wat voorbereiding en voorpret en dan de dag zelf. Heel leuk. Nee, wat gezelligheid betreft kon Den Haag wel aan Amsterdam een puntje zuigen, maar het schijnt nu in de residentie ook heel aardig te gaan.

En ik heb vaak oranje-tompoucen gekocht voor Koninginnedag, hoort erbij en lekker. Een maal ben ik op de bekende Oranje-borrel van voetbalclub HVV geweest, in de jaren zeventig in het Haagse Benoordenhout. In de buurt mogen geen cafés zijn en werd er alleen op HVV alcohol geschonken. Ik had een glaasje oranjebitter in mijn hand, proostte en dacht toen al, Lang leve de ... de vrijheid van meningsuiting.

[ Inspiratie: ‘Plaatjeskermis, altijd prijs!’ - Martin Rep - martinrep.nl ]

__

Bron mijn: Kladblokje - dejongenskamer.nl

__

Koninginnedag 2005 Amstelveld met ex, kinderen en een vriendin.

DirkJan Vos - d.vos35@chello.nl